Compliance กับ Conformity ต่างกันอย่างไรใน ESG ตาม IWA 48:2024 ข้อ 8

9 สิงหาคม 2026 6 นาที 51 Views

ภาพปกบทความ Compliance กับ Conformity ใน ESG ตาม IWA 48:2024 ข้อ 8

สรุปสั้นก่อน
ข้อ 8 ของ IWA 48:2024 แยกคำสองคำที่คนไทยมักแปลรวมกันว่า “ความสอดคล้อง” ออกจากกัน คำแรกคือ compliance ซึ่งผูกกับข้อบังคับหรือกฎเกณฑ์ที่มีผู้มีอำนาจกำหนด โดยทั่วไปหมายถึงข้อกำหนดตามกฎหมายหรือกฎระเบียบ คำที่สองคือ conformity ซึ่งหมายถึงการปฏิบัติตามบรรทัดฐานหรือข้อกำหนดเฉพาะที่กำหนดไว้ และเป็นการแสดงโดยสมัครใจว่าสิ่งที่ทำเป็นไปตามมาตรฐานหรือข้อกำหนดที่ระบุไว้

เส้นแบ่งที่ใช้ได้จริง

วิธีจำที่ตรงกับเจตนาของเอกสารคือ compliance คือสิ่งที่องค์กรไม่มีทางเลือก ถ้าเข้าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด เช่น อยู่ในภาคอุตสาหกรรมใด มีขนาดหรือรายได้เท่าใด องค์กรก็ผูกพันตามกฎหมายที่ต้องปฏิบัติตาม ส่วน conformity assessment เป็นเรื่องสมัครใจ

ที่น่าสนใจคือเอกสารตั้งข้อสังเกตว่าการตรวจสอบความสอดคล้องตามข้อกำหนดโดยสมัครใจนั้น มีแนวโน้มจะถูกใช้โดยองค์กรจำนวนมากกว่า เพราะองค์กรต้องการแสดงความน่าเชื่อถือด้านความยั่งยืนและ ESG ของตัวเอง ไม่ว่าจะเพราะอยากทำเอง หรือเพราะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต้องการข้อมูลไปใช้ตัดสินใจ

อีกประโยคที่ควรจำคือการแสดงความสอดคล้องตามข้อกำหนดสามารถใช้เป็นวิธีแสดงว่าข้อกำหนดตามกฎหมายได้ถูกทำให้บรรลุแล้วด้วย สองเรื่องนี้จึงไม่ได้แยกขาดจากกัน แต่ทำงานเสริมกัน

กรณีสมมติ ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์แห่งหนึ่งในสมุทรปราการ (กรณีสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย) ประกาศบนเว็บไซต์ว่าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงได้ตามเป้าที่ตั้งไว้

ลูกค้าต่างประเทศขอหลักฐานประกอบคำกล่าวอ้างนั้น องค์กรจึงส่งตารางคำนวณภายในไปให้

สิ่งที่ขาดคือการประเมินโดยผู้ที่เป็นอิสระและไม่ถูกชี้นำ ซึ่งเป็นแกนของการตรวจสอบความสอดคล้องตามที่ข้อ 8.1 อธิบายไว้ คำกล่าวอ้างที่ไม่มีการประเมินรองรับจึงมีความเสี่ยงที่จะถูกมองว่าเป็นการฟอกเขียว แม้ตัวเลขจะถูกต้องก็ตาม

การตรวจสอบความสอดคล้องไม่ได้แปลว่าการรับรอง

จุดนี้เป็นข้อสังเกตที่เอกสารเขียนไว้ชัดและควรถูกอ่านให้ครบ การตรวจสอบความสอดคล้องไม่จำเป็นต้องเป็นกระบวนการรับรองเสมอไป แต่เป็นกระบวนการยืนยันความถูกต้อง (validation) และการทวนสอบ (verification) ได้ด้วย

สำหรับผู้ที่คุ้นกับระบบ ISO ความต่างนี้สำคัญ เพราะ IWA 48 เองไม่ใช่มาตรฐานข้อกำหนดที่ใช้ตรวจรับรอง สิ่งที่ทำได้คือการนำองค์ประกอบที่ประเมินความสอดคล้องได้อยู่แล้ว เช่น คาร์บอนฟุตพริ้นท์ ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม หรือปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก มาประกอบกันเป็นภาพรวมของการประเมิน ESG

ระดับของผู้ประเมินสามแบบ

เอกสารอ้างถึงการประเมินโดยบุคคลที่หนึ่ง ที่สอง และที่สาม ซึ่งให้ระดับความเชื่อมั่นต่างกัน การประเมินตนเองมีต้นทุนต่ำที่สุดแต่ให้ความเชื่อมั่นต่ำที่สุด การประเมินโดยคู่ค้าหรือลูกค้าให้ความเชื่อมั่นสูงขึ้นในสายตาของคู่ค้ารายนั้น ส่วนการประเมินโดยบุคคลที่สามที่เป็นอิสระให้ความเชื่อมั่นสูงที่สุดต่อผู้ใช้ข้อมูลในวงกว้าง

สิ่งที่ต้องตอบให้ได้	รายละเอียด
ใครเป็นผู้ประเมิน	บุคคลที่หนึ่ง ที่สอง หรือที่สาม และเป็นอิสระเพียงใด
ประเมินอะไร	คำกล่าวอ้างใด ครอบคลุมช่วงเวลาใด และใช้เกณฑ์ใด
หลักฐานแบบไหน	ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพที่สัมพันธ์กับคำกล่าวอ้าง
มองไปข้างหน้าหรือย้อนหลัง	การยืนยันความถูกต้องใช้กับอนาคต การทวนสอบใช้กับปัจจุบันหรืออดีต
ผู้ใช้ข้อมูลคือใคร	เข้าใจความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียก่อนออกแบบการประเมิน

เริ่มจากผู้ใช้ข้อมูล ไม่ใช่จากแบบฟอร์ม

เอกสารระบุว่าองค์ประกอบสำคัญของการตรวจสอบความสอดคล้องด้าน ESG ที่หนักแน่น คือการเข้าใจว่าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ใช้ข้อมูลที่ตั้งใจไว้คือใคร และเขาต้องการอะไรจากคำกล่าวอ้างนั้น การมีบริบทที่กว้างพอจะทำให้คำกล่าวอ้างไม่ถูกมองว่าเป็นการติ๊กช่องให้ครบหรือการฟอกเขียว

อ่านเรื่องหลักการรวมของกรอบนี้ได้ที่บทความ IWA 48:2024 คืออะไร

คำถามที่ควรตอบได้

คำกล่าวอ้างด้าน ESG ขององค์กรเรื่องใดเป็นเรื่องตามกฎหมาย และเรื่องใดเป็นการแสดงโดยสมัครใจ (ที่มา ข้อ 8.2)
คำกล่าวอ้างแต่ละเรื่องมีการประเมินโดยผู้ที่เป็นอิสระหรือไม่ ระดับใด (ที่มา ข้อ 8.1)
องค์กรเข้าใจหรือไม่ว่าการตรวจสอบความสอดคล้องไม่จำเป็นต้องเป็นการรับรองเสมอไป (ที่มา ข้อ 8.1 หมายเหตุ)
ผู้ใช้ข้อมูลที่ตั้งใจไว้คือใคร และเขาต้องการอะไรจากคำกล่าวอ้าง (ที่มา ข้อ 8.3)
องค์ประกอบใดขององค์กรที่ประเมินความสอดคล้องได้อยู่แล้ว และนำมาประกอบภาพ ESG ได้ (ที่มา ข้อ 8.3)

บทความนี้เรียบเรียงขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เรียบเรียงเพื่ออธิบายและตีความข้อกำหนด ไม่ใช่การแปลหรือทำซ้ำเนื้อหาของมาตรฐาน ตัวอย่างทั้งหมดเป็นกรณีสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย การนำไปใช้จริงให้ยึดตัวมาตรฐานฉบับจริงเป็นหลัก