ISO 14001:2026 ต้องเปลี่ยนผ่านภายในเมื่อไร? กำหนดเวลาทางการ สิ่งที่เปลี่ยน และสิ่งที่องค์กรต้องเตรียม

บทความนี้เขียนสำหรับองค์กรที่ถือใบรับรอง ISO 14001:2015 อยู่ และต้องวางแผนเปลี่ยนผ่านเป็น ISO 14001:2026 โดยสรุปกำหนดเวลาจากเอกสารทางการ สิ่งที่เปลี่ยนในข้อกำหนด และสิ่งที่องค์กรเตรียมเองได้

กำหนดเวลาการเปลี่ยนผ่าน ISO 14001:2026

Global ACI (องค์กรความร่วมมือด้านการรับรองระบบงานระดับโลก ซึ่งรับบทบาทต่อจาก IAF และ ILAC) ประกาศข้อกำหนดการเปลี่ยนผ่านเป็นเอกสาร Global ACI-TECH-3-TR 2029-04-30 (M) มีวันสำคัญดังนี้

ข้อสังเกต: เส้นตายของ ISO 14001 มาก่อน ISO 9001:2026 ห้าเดือน (30 เม.ย. 2029 เทียบกับ 30 ก.ย. 2029) องค์กรที่ถือทั้งสองมาตรฐานควรวางแผนเปลี่ยนผ่านพร้อมกัน และคุยแผนกับหน่วยรับรองตั้งแต่ต้น

ISO 14001:2026 เปลี่ยนอะไรบ้าง

โครงสร้างข้อ 4–10 ปรับให้สอดคล้องกับ Harmonized Structure ของมาตรฐานระบบการจัดการ ISO จุดที่มีการเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมที่สำคัญ ตามที่หน่วยงานในวงการสรุปไว้ มีดังนี้

• บริบทขององค์กร เน้นสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปชัดขึ้น ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ มลพิษ และความพร้อมของทรัพยากร (อ่านต่อ สภาพภูมิอากาศกับบริบทองค์กร)
• มุมมองวัฏจักรชีวิต ให้พิจารณาปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (environmental aspects) ตลอดห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่การจัดหาไปจนถึงการจัดการเมื่อหมดอายุการใช้งาน (อ่านต่อ มุมมองวงจรชีวิต)
• การวางแผนการเปลี่ยนแปลง มีข้อกำหนดใหม่เรื่องการจัดการการเปลี่ยนแปลงที่อาจกระทบระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (อ่านต่อ ISO 14001:2026 ข้อ 6.3 การวางแผนการเปลี่ยนแปลง)
• ความเสี่ยงและโอกาส ข้อกำหนดชัดขึ้น รวมถึงการพิจารณาสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
• ข้อ 8 การดำเนินงาน เน้นการควบคุมกระบวนการ ผลิตภัณฑ์ และบริการที่จัดหาจากภายนอก (ห่วงโซ่อุปทาน) มากขึ้น (อ่านต่อ การควบคุมผู้ส่งมอบภายนอก)
• การตรวจติดตามภายในและการทบทวนฝ่ายบริหาร กำหนดวัตถุประสงค์และโปรแกรมการตรวจให้ชัดขึ้น และจัดโครงสร้างข้อมูลเข้าและผลลัพธ์ของการทบทวนให้ชัดเจนขึ้น (อ่านต่อ การทบทวนฝ่ายบริหาร · เช็คลิสต์ตรวจติดตามภายใน)
• Annex A ขยายคำอธิบายและตัวอย่างการตีความ

สรุปการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดอยู่ใน ISO 14001:2026 เปลี่ยนอะไรบ้าง ส่วนถ้อยคำที่แน่นอนต้องอ่านจากตัวมาตรฐานฉบับจริง ซึ่งจำหน่ายโดย ISO และหน่วยงานมาตรฐานแห่งชาติ

องค์กรที่ถือใบรับรองอยู่ควรเตรียมอะไร

1. จัดหามาตรฐาน ISO 14001:2026 ฉบับจริง และกำหนดผู้รับผิดชอบการเปลี่ยนผ่าน
2. ทำ gap check ด้วยตนเอง เทียบระบบปัจจุบันกับข้อกำหนดที่เปลี่ยน โดยเฉพาะบริบทขององค์กร มุมมองวัฏจักรชีวิต การวางแผนการเปลี่ยนแปลง และการควบคุมผู้ให้บริการภายนอก
3. ทบทวนการชี้บ่งปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและผลกระทบ (environmental aspects and impacts) และความเสี่ยงและโอกาสตามมุมมองใหม่
4. อบรมทีมงานให้เข้าใจข้อกำหนดรุ่นใหม่ ทั้งผู้บริหาร ผู้ประสานงานระบบ และผู้ตรวจติดตามภายใน
5. ทำการตรวจติดตามภายในและการทบทวนฝ่ายบริหารโดยใช้เกณฑ์รุ่น 2026
6. คุยกับหน่วยรับรองเพื่อเลือกว่าจะเปลี่ยนผ่านในรอบตรวจติดตาม รอบต่ออายุ หรือการตรวจแยก

ดูการแบ่งงานเป็นรายเดือนได้ที่ แผนเปลี่ยนผ่าน ISO 14001:2026 ใน 12 เดือน

หลักสูตร ISO 14001:2026 กับ EQA

EQA Thailand เปิดหลักสูตร ISO 14001:2026 แบบ In-house (จัดที่องค์กรของท่าน) ยังไม่มีรอบ Public

• ข้อกำหนด ISO 14001:2026
• การประเมินปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม ISO 14001:2026
• การตรวจติดตามภายใน ISO 14001:2026 (1 วัน) · (2 วัน)
• การควบคุมเอกสาร ISO 14001:2026

ขอใบเสนอราคาอบรม In-house ได้ที่ ติดต่อ EQA

ตรวจรับรองและเปลี่ยนผ่านกับ EQA

EQA Thailand เป็นหน่วยรับรอง (Certification Body) ค่าตรวจรับรองคำนวณจากจำนวนวันตรวจ (man-day) ตาม IAF MD 5 จึงไม่มีราคาตายตัว อ่านเพิ่มเติม ค่าตรวจรับรอง ISO คิดจากอะไร และ การย้ายใบรับรองมายังหน่วยรับรองใหม่

คำถามที่พบบ่อย

ใบรับรอง ISO 14001:2015 ยังใช้ได้ถึงเมื่อไร
ใช้ได้จนถึง 30 เมษายน 2029 หลังจากนั้นใบรับรองรุ่น 2015 จะไม่มีผล

ถือทั้ง ISO 9001 และ ISO 14001 ควรทำอย่างไร
เส้นตายของ ISO 14001:2026 คือ 30 เม.ย. 2029 และของ ISO 9001:2026 คือ 30 ก.ย. 2029 การวางแผนเปลี่ยนผ่านทั้งสองมาตรฐานในรอบตรวจเดียวกันช่วยลดภาระงานได้

ขอการรับรองครั้งแรกตอนนี้ ควรใช้รุ่นไหน
ตั้งแต่ 31 ตุลาคม 2027 การรับรองครั้งแรกออกได้เฉพาะรุ่น 2026 องค์กรที่เพิ่งเริ่มทำระบบจึงควรทำตามรุ่น 2026 ตั้งแต่ต้น

แหล่งอ้างอิง: Global ACI – Transition Requirements for ISO 14001:2026 · ANAB – ISO 14001:2026 key changes