คือเอกสารในระบบบริหารคุณภาพที่กำหนดขั้นตอนการควบคุมวัตถุดิบและสินค้า ตั้งแต่การรับเข้า การจัดเก็บในคลัง การชี้บ่งและตรวจสอบย้อนกลับ ไปจนถึงการเบิกจ่ายและการจัดส่ง เพื่อรักษาสภาพและป้องกันความเสียหายหรือปะปนของสินค้า สอดคล้องกับ ISO 9001:2026
คลังสินค้าและการจัดส่งเป็นจุดที่คุณภาพเสียหายได้ง่ายหากไม่มีการควบคุม เช่น วัตถุดิบหมดอายุ สินค้าปะปน หรือส่งผิดล็อต ระเบียบปฏิบัตินี้จึงช่วยให้มั่นใจว่าของถูกเก็บถูกวิธีและส่งถูกต้อง
ทำไมต้องควบคุมวัตถุดิบ คลังสินค้า และการจัดส่ง
- ข้อ 8.4 การควบคุมสินค้าและบริการจากภายนอก: ตรวจรับวัตถุดิบให้ตรงข้อกำหนด
- ข้อ 8.5.2 การชี้บ่งและการตรวจสอบย้อนกลับ: ระบุสถานะและล็อตได้
- ข้อ 8.5.4 การถนอมรักษา (Preservation): จัดเก็บให้คงสภาพ (อุณหภูมิ FIFO/FEFO)
- ข้อ 8.6 การปล่อยผลิตภัณฑ์: ตรวจก่อนจัดส่งให้ลูกค้า
ระเบียบปฏิบัติควรมีอะไรบ้าง?
| องค์ประกอบ | สิ่งที่ต้องระบุ |
|---|---|
| การรับวัตถุดิบเข้า | การตรวจรับ ตรวจนับ และการยอมรับ/ปฏิเสธ |
| การจัดเก็บในคลัง | ผังพื้นที่ การแยกประเภท และเงื่อนไขการเก็บ |
| การหมุนเวียนสต๊อก | หลัก FIFO / FEFO ป้องกันของหมดอายุ |
| การชี้บ่งและตรวจสอบย้อนกลับ | การระบุล็อต วันที่ และสถานะ |
| การถนอมรักษา | อุณหภูมิ ความชื้น และการป้องกันความเสียหาย |
| การเบิกจ่าย | อำนาจอนุมัติและบันทึกการเบิก |
| การจัดส่ง | การตรวจก่อนส่ง บรรจุภัณฑ์ และเอกสารกำกับ |
| บันทึก (Records) | แบบฟอร์มและระยะเวลาจัดเก็บ |
ดาวน์โหลด: ตัวอย่างระเบียบปฏิบัติการควบคุมวัตถุดิบ สินค้าและจัดส่ง (QP-WH-01) ฟรี
เทมเพลตพร้อมปรับใช้ จัดทำโดยผู้ตรวจประเมินและวิทยากรของ EQA Thailand
ปรับปรุงไฟล์ตัวอย่าง ก.ย. 2026: เปลี่ยนเป็นไฟล์ .docx และอ้างอิงข้อกำหนด ISO 9001:2026
นำไปใช้จริงอย่างไร
- กำหนดพื้นที่และป้ายชี้บ่งในคลังให้ชัดเจน
- ตั้งระบบ FIFO/FEFO และรอบตรวจสต๊อก
- เชื่อมกับแบบฟอร์มรับเข้า-เบิกจ่าย-จัดส่ง
- กำหนดผู้รับผิดชอบและอำนาจอนุมัติ
- อบรมพนักงานคลังและทบทวนเป็นระยะ
อยากวางระบบคลังและการจัดส่งให้ผ่านการตรวจ?
EQA Training ให้บริการฝึกอบรมหลักสูตร ISO 9001, IATF 16949, GHPs/HACCP และ BRCGS ทั้งแบบ In-house และ Public เพื่อให้ทีมงานของคุณเข้าใจข้อกำหนดและจัดทำระบบได้ด้วยตนเอง
คำถามที่พบบ่อย
FIFO กับ FEFO ต่างกันอย่างไร?
FIFO (First In First Out) เบิกของที่เข้าคลังก่อนออกก่อน ส่วน FEFO (First Expired First Out) เบิกของที่ใกล้หมดอายุก่อน เหมาะกับสินค้าที่มีวันหมดอายุ
ต้องมีการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ไหม?
ควรมี เพื่อให้สืบย้อนได้ว่าล็อตวัตถุดิบไปอยู่ในสินค้าใด สำคัญมากสำหรับอุตสาหกรรมอาหารและยานยนต์
บทความที่เกี่ยวข้อง: ระเบียบปฏิบัติการควบคุมคุณภาพ (QC) · การควบคุมเอกสาร (DCC) · คลังบทความทั้งหมด
เกี่ยวกับผู้ตรวจทานบทความ
ศรีประไพ วงศ์ศรีกุล (Sriprapai Wongsrikul)
วิทยากร / ผู้ตรวจประเมิน – มาตรฐานความปลอดภัยอาหาร · วิทยากรที่ได้รับอนุมัติจาก BRCGS (Food Issue 9, Packaging Issue 7, Gluten-Free Issue 4) · FSPCA Lead Instructor (PCQI)
- ปริญญาโท การจัดการอุตสาหกรรม (มหาวิทยาลัยรามคำแหง) · ปริญญาตรี วิทยาศาสตร์ จุลชีววิทยา (มจธ.)
- ประสบการณ์ในอุตสาหกรรมผลิตพริกไทยและเครื่องเทศ 7 ปี ก่อนเริ่มงานตรวจประเมินตั้งแต่ปี 2006 กับหน่วยรับรองที่ได้รับการรับรองระบบงานจาก UKAS, ANAB หรือ JAS-ANZ
- ตรวจประเมิน BRCGS Food Safety, FSSC 22000, ISO 22000, GMP/GHPs และ HACCP, ISO 9001 และ ISO 14001 รวมถึงการตรวจซัพพลายเออร์ตามข้อกำหนดของผู้ค้าปลีกและผู้ผลิตอาหารระดับสากล
- ประสบการณ์ตรวจประเมินในฮ่องกง มาเก๊า มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินเดีย · พัฒนาผู้ตรวจประเมินในบทบาท Operations Manager และการอนุมัติผู้ตรวจประเมินในประเทศจีน
- เคยเป็นวิทยากรที่ได้รับอนุมัติสำหรับหลักสูตร ISO 22000 / FSSC 22000 Lead Auditor ที่ขึ้นทะเบียนกับ IRCA
ภาษาที่สอน: ไทยและอังกฤษ
อ่านต่อเกี่ยวกับมาตรฐานนี้: ISO 9001 ระบบบริหารคุณภาพ
ขอการรับรอง ISO 9001 กับ EQA
- ขั้นตอนและระยะเวลาตั้งแต่ยื่นใบสมัครถึงได้ใบรับรอง
- ค่าตรวจรับรองคิดจากอะไร (IAF MD 5)
- วิธีเลือกหน่วยรับรอง 7 ข้อที่ตรวจสอบได้
กรอกใบสมัครขอรับรอง ISO 9001ขอใบเสนอราคาตรวจรับรอง
EQA เป็นหน่วยรับรอง (Certification Body) จึงไม่ให้คำปรึกษาในการจัดทำระบบ บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป
ISO 9001:2026 ข้อ 4.2 ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย: ข้อกำหนดต้องการอะไร และผู้ตรวจประเมินดูอะไร
ISO 9001:2026 ข้อ 4.1 บริบทขององค์กร: ข้อกำหนดต้องการอะไร และผู้ตรวจประเมินดูอะไร
ตรวจรับรองหลายมาตรฐานพร้อมกัน วันตรวจลดได้เมื่อใด: หลักการของ IAF MD 11