สำหรับองค์กรที่ผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร ข้อกำหนดของ ISO 22002-4 ระบุว่า ต้องนำข้อกำหนดใน ISO 22002-100 มาใช้ร่วมกับข้อกำหนดเพิ่มเติมเฉพาะสำหรับการผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร
ข้อกำหนดเพิ่มเติมจากเอกสารที่แนบครอบคลุมเรื่องสำคัญ ได้แก่ การจัดการวัสดุที่จัดซื้อ การปนเปื้อนทางเคมี การปนเปื้อนทางกายภาพ การถ่ายเทสาร และการนำวัสดุกลับเข้าสู่กระบวนการผลิต
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อช่วยให้เห็นแนวทางการนำข้อกำหนดไปประยุกต์ใช้ โดย ตัวอย่างไม่ใช่ข้อความข้อกำหนดเพิ่มเติม และองค์กรต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ กระบวนการ และความเสี่ยงของตนเอง
1. การจัดการวัสดุที่จัดซื้อ
ISO 22002-4 ข้อ 10 ระบุว่า ต้องนำข้อกำหนดใน ISO 22002-100 มาใช้ร่วมกับข้อกำหนดเพิ่มเติมต่อไปนี้
1.1 การตรวจสอบซีลแสดงร่องรอยการเปิด
เมื่อมีการใช้ซีลแสดงร่องรอยการเปิด หรือ tamper-evident seal ต้องมีกระบวนการตรวจสอบเพื่อยืนยันว่า ซีลดังกล่าวเป็นไปตามข้อกำหนดของลูกค้าหรือข้อกำหนดทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ตัวอย่างเพื่อเป็นแนวคิด
โรงงานผลิตฝาขวดอาจกำหนดให้พนักงานตรวจสอบว่า แถบซีลอยู่ครบถ้วน ตำแหน่งของซีลถูกต้อง ซีลไม่ขาดหรือเสียหาย การเปิดครั้งแรกทำให้เกิดร่องรอยตามที่ออกแบบไว้ และผลิตภัณฑ์ตรงตามแบบหรือข้อกำหนดของลูกค้า
1.2 วัตถุดิบจากแหล่งรีไซเคิล วัสดุนาโน หรือวัสดุจากพืช
เมื่อวัตถุดิบที่รับเข้ามามาจากแหล่งรีไซเคิล เป็นวัสดุนาโน หรือเป็นวัสดุจากพืช ต้องมีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อยืนยันว่า ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหารและการสอบย้อนกลับได้รับการปฏิบัติตามก่อนการยอมรับวัตถุดิบ
1.3 การจัดการวัตถุดิบที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
วัตถุดิบที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง ต้องได้รับการจัดการตามวิธีปฏิบัติที่จัดทำเป็นเอกสาร ซึ่งต้องป้องกันการนำวัตถุดิบนั้นไปใช้โดยไม่ได้ตั้งใจ
1.4 จุดรับวัตถุดิบแบบเทกอง
จุดเข้าถึงของท่อรับวัตถุดิบแบบเทกองต้องได้รับการระบุ และต้องมีฝาปิดและการรักษาความปลอดภัยตามความเหมาะสม การถ่ายวัตถุดิบเข้าสู่ระบบดังกล่าวต้องเกิดขึ้นหลังจากได้รับการอนุมัติและตรวจสอบวัตถุดิบที่รับเข้ามาแล้วเท่านั้น
2. การควบคุมการปนเปื้อนทางเคมี
ISO 22002-4 ข้อ 12.2 กำหนดข้อควบคุมสำหรับวัสดุพิมพ์ วัสดุเคลือบ สารเคมี และสารหล่อลื่น
2.1 วัสดุพิมพ์และวัสดุเคลือบ
วัสดุพิมพ์และวัสดุเคลือบต้องได้รับการจัดการและจัดเก็บ ทั้งในสภาพผลิตภัณฑ์ระหว่างกระบวนการและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป การจัดการและการจัดเก็บต้องดำเนินการในลักษณะที่ลดการถ่ายเทสารไปยังด้านที่สัมผัสอาหาร ตามที่กำหนดโดยการวิเคราะห์อันตราย
2.2 การประเมินและควบคุมสารเคมี
สารเคมี รวมถึงวัสดุทำความสะอาดและสารหล่อลื่น ต้องได้รับการประเมินและควบคุมเพื่อป้องกันการปนเปื้อนผลิตภัณฑ์
2.3 สารหล่อลื่นที่มีวัตถุประสงค์ให้สัมผัสผลิตภัณฑ์
สารหล่อลื่นที่มีวัตถุประสงค์ให้สัมผัสกับผลิตภัณฑ์ ต้องเป็นเกรดที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งาน
3. การควบคุมการปนเปื้อนทางกายภาพ
ISO 22002-4 ข้อ 12.3 เพิ่มข้อกำหนดเกี่ยวกับแก้ว วัสดุเปราะ พื้นผิวสัมผัสผลิตภัณฑ์ ของมีคม และการดูแลความสะอาด
3.1 แก้วและวัสดุเปราะ
เมื่อมีการใช้แก้วและวัสดุเปราะในพื้นที่ผลิตหรือพื้นที่จัดเก็บ ต้องมีข้อกำหนดการตรวจสอบเป็นระยะและวิธีปฏิบัติที่กำหนดไว้สำหรับกรณีเกิดการแตก
3.2 พื้นผิวที่สัมผัสผลิตภัณฑ์
ในพื้นที่ผลิตและพื้นที่จัดเก็บ พื้นผิวที่มีวัตถุประสงค์ให้สัมผัสกับผลิตภัณฑ์ต้องปราศจากเสี้ยนและแหล่งการปนเปื้อนอื่น และต้องเหมาะสมต่อการทำความสะอาดอย่างง่ายและมีประสิทธิผล
3.3 การควบคุมของมีคม
ต้องมีวิธีปฏิบัติอย่างเป็นทางการสำหรับการใช้ของมีคม ต้องห้ามใช้มีดชนิดใบมีดหักเป็นท่อน หรือ snap-off blade knife
3.4 การดูแลความสะอาด
อาคาร สิ่งอำนวยความสะดวก และอุปกรณ์ต้องได้รับการทำความสะอาดเพื่อกำจัดฝุ่น ใยแมงมุม สะเก็ด และเศษชิ้นส่วน เพื่อรักษาระดับการดูแลความสะอาดที่ยอมรับได้
4. การควบคุมการถ่ายเทสาร (Migration)
ISO 22002-4 ข้อ 12.4 กำหนดข้อควบคุมเกี่ยวกับการถ่ายเทสาร หรือ Migration เมื่อมีอันตรายต่อความปลอดภัยอาหารที่อาจเกิดขึ้นจากการถ่ายเทสาร ต้องนำมาตรการควบคุมมาใช้เพื่อป้องกันหรือควบคุมอันตรายนั้น
4.1 วัสดุที่ใช้บรรจุหรือขนส่ง
วัสดุบรรจุ เช่น พาเลต ฟิล์ม และภาชนะ ต้องผลิตจากวัสดุที่เหมาะสมและต้องสะอาด วัสดุดังกล่าวต้องไม่ทำให้บรรจุภัณฑ์อาหารเกิดการปนเปื้อน
5. การนำวัสดุกลับเข้าสู่กระบวนการผลิต (Rework)
ISO 22002-4 ข้อ 17 กำหนดข้อควบคุมเกี่ยวกับการใช้วัสดุที่นำกลับเข้าสู่กระบวนการ หรือ Rework
5.1 การกำหนดเงื่อนไขการใช้ Rework
เมื่อมีการนำ rework กลับเข้าสู่กระบวนการผลิต ต้องระบุ ปริมาณ rework ที่ยอมรับได้ ประเภทของ rework เงื่อนไขการใช้ rework วิธีการเติมกลับเข้าสู่กระบวนการ และขั้นตอนการเตรียม rework ที่จำเป็นก่อนนำกลับมาใช้
5.2 การป้องกันการปนเปื้อนจาก Rework
ต้องมีมาตรการเพื่อป้องกันไม่ให้กระบวนการ rework ทำให้วัตถุดิบ ผลิตภัณฑ์ระหว่างกระบวนการ หรือบรรจุภัณฑ์อาหาร ปนเปื้อนด้วยวัสดุที่ไม่ได้มีวัตถุประสงค์สำหรับการสัมผัสอาหาร
5.3 การเก็บรักษาข้อมูลที่จัดทำเป็นเอกสาร
ต้องเก็บรักษาข้อมูลที่จัดทำเป็นเอกสาร เพื่อแสดงให้เห็นว่า การปฏิบัติตามกระบวนการ rework ที่กำหนดไว้ยังคงรักษาความสอดคล้องกับข้อกำหนดทางกฎหมายและข้อกำหนดของลูกค้า
สรุป
ISO 22002-4 กำหนดให้ใช้ข้อกำหนดของ ISO 22002-100 ร่วมกับข้อกำหนดเพิ่มเติมที่เฉพาะเจาะจงกับการผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร ประเด็นเพิ่มเติม ได้แก่ การควบคุมซีล วัตถุดิบรีไซเคิล วัสดุนาโน วัสดุจากพืช วัตถุดิบแบบเทกอง วัสดุพิมพ์ วัสดุเคลือบ สารเคมี สารหล่อลื่น แก้ว วัสดุเปราะ ของมีคม การถ่ายเทสาร วัสดุที่ใช้บรรจุหรือขนส่ง และการควบคุม rework
บทความที่เกี่ยวข้อง
- FSSC 22000 กับการควบคุมสัตว์พาหะตาม ISO 22002-100 ข้อ 7
- FSSC 22000 กับการป้องกันอาหารปลอม (Food Fraud Prevention) ตาม ISO 22002-100 ข้อ 16.3
- FSSC 22000 กับการป้องกันผลิตภัณฑ์อาหารจากการปนเปื้อนโดยเจตนา (Food Defence) ตาม ISO 22002-100 ข้อ 16.2
- FSSC 22000 กับการควบคุมสารก่อภูมิแพ้ (Allergen Control) ตาม ISO 22002-1 ข้อ 12.3
- FSSC 22000 กับการควบคุมการปนเปื้อนทางกายภาพ (Physical Contamination) ตาม ISO 22002-1 ข้อ 12.4
- FSSC 22000 กับการควบคุมการปนเปื้อนทางเคมี (Chemical Contamination) ตาม ISO 22002-1 ข้อ 12.5
- FSSC 22000 กับคำศัพท์ใน ISO 22002-100 สำคัญอย่างไร?
เกี่ยวกับผู้ตรวจทานบทความ

ศรีประไพ วงศ์ศรีกุล (Sriprapai Wongsrikul)
วิทยากร / ผู้ตรวจประเมิน – มาตรฐานความปลอดภัยอาหาร · วิทยากรที่ได้รับอนุมัติจาก BRCGS (Food Issue 9, Packaging Issue 7, Gluten-Free Issue 4) · FSPCA Lead Instructor (PCQI)
- ปริญญาโท การจัดการอุตสาหกรรม (มหาวิทยาลัยรามคำแหง) · ปริญญาตรี วิทยาศาสตร์ จุลชีววิทยา (มจธ.)
- ประสบการณ์ในอุตสาหกรรมผลิตพริกไทยและเครื่องเทศ 7 ปี ก่อนเริ่มงานตรวจประเมินตั้งแต่ปี 2006 กับหน่วยรับรองที่ได้รับการรับรองระบบงานจาก UKAS, ANAB หรือ JAS-ANZ
- ตรวจประเมิน BRCGS Food Safety, FSSC 22000, ISO 22000, GMP/GHPs และ HACCP, ISO 9001 และ ISO 14001 รวมถึงการตรวจซัพพลายเออร์ตามข้อกำหนดของผู้ค้าปลีกและผู้ผลิตอาหารระดับสากล
- ประสบการณ์ตรวจประเมินในฮ่องกง มาเก๊า มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินเดีย · พัฒนาผู้ตรวจประเมินในบทบาท Operations Manager และการอนุมัติผู้ตรวจประเมินในประเทศจีน
- เคยเป็นวิทยากรที่ได้รับอนุมัติสำหรับหลักสูตร ISO 22000 / FSSC 22000 Lead Auditor ที่ขึ้นทะเบียนกับ IRCA
ภาษาที่สอน: ไทยและอังกฤษ
หลักสูตรที่เกี่ยวข้อง
FSSC 22000
EQA Thailand เปิดอบรมหลักสูตรนี้
อ่านต่อเกี่ยวกับมาตรฐานนี้: ความปลอดภัยอาหาร GHPs, HACCP, ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS

ISO 22000 ข้อ 7.5 เอกสารสารสนเทศ: เมื่อประกาศกระทรวงและข้อกำหนดของลูกค้าเป็นเอกสารของระบบ
ISO 22000 ข้อ 4.4 ระบบการจัดการความปลอดภัยของอาหาร: กริยา “ปรับให้ทันสมัย” ที่มีเพิ่มจากโครงสร้างร่วม
ISO 22000 ข้อ 6.3 การวางแผนการเปลี่ยนแปลง: เมื่อการเปลี่ยนตัวบุคคลเป็นการเปลี่ยนแปลงของระบบ