FSSC 22000 Version 7 ข้อกำหนดส่วนเพิ่ม 18 ข้อ: ข้อไหนใช้กับหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารใด

เมื่อท่านเริ่มเปิดอ่าน FSSC 22000 Version 7 คำถามแรกที่ตามมาคือ ต้องทำกี่ข้อ บทความนี้ตอบเฉพาะส่วนข้อกำหนดส่วนเพิ่มของ FSSC (FSSC additional requirements) ข้อ 2.5 ว่าแต่ละข้อใช้กับหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารใด และหมวดของท่านต้องดูกี่ข้อตามหัวข้อ ข้อมูลเรียบเรียงจากเอกสารข้อกำหนดส่วนเพิ่ม FSSC 22000 Version 7.0 ฉบับเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2026 ภาษาอังกฤษ

FSSC 22000 Version 7 ประกอบด้วยอะไร

ก่อนอื่นมาทำความเข้าใจภาพรวมกันก่อน ข้อกำหนดของ FSSC 22000 ที่โรงงานต้องปฏิบัติมาจากสามส่วน ส่วนแรกคือ ISO 22000:2018 ข้อ 4 ถึงข้อ 10 ส่วนที่สองคือโปรแกรมพื้นฐาน (prerequisite programmes, PRPs) ตามมาตรฐานชุด ISO 22002 ซึ่งในฉบับ ค.ศ. 2025 มี ISO 22002-100 เป็นข้อกำหนดร่วม และมีส่วนเฉพาะสาขา เช่น ISO 22002-1 สำหรับการผลิตอาหาร ส่วนที่สามคือข้อกำหนดส่วนเพิ่มของ FSSC ข้อ 2.5 ซึ่งเป็นเนื้อหาของบทความนี้

ข้อกำหนดส่วนเพิ่มหลายข้อเขียนต่อจากข้อของ ISO 22000:2018 หรือ ISO 22002 เช่น ข้อ 2.5.3 การป้องกันอาหาร (Food defense) เขียนเพิ่มจาก ISO 22002-100:2025 ข้อ 16.2 และข้อ 2.5.15 การจัดการอุปกรณ์ (Equipment management) เขียนเพิ่มจาก ISO 22000:2018 ข้อ 8.2.4 เวลาอ่านข้อ 2.5 ขอให้ท่านเปิดข้อที่ถูกอ้างถึงคู่กันไปด้วย จะเห็นภาพว่าข้อกำหนดส่วนเพิ่มต่อยอดจากตรงไหน

ดูหัวข้อก่อน: ข้อนี้ใช้กับหมวดใด

อันดับถัดมา ลองดูที่ท้ายชื่อของแต่ละข้อ จะมีวงเล็บระบุหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารที่ข้อนั้นใช้ เมื่อจัดกลุ่มตามวงเล็บนี้ ได้สามกลุ่ม

กลุ่มที่ 1: ใช้กับหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารทั้งหมด (10 ข้อ)

ข้อ 2.5.1 ถึง 2.5.6, ข้อ 2.5.8 ถึง 2.5.10 และข้อ 2.5.17 หัวข้อระบุว่าใช้กับหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารทั้งหมด (All food chain categories) ไม่ว่าโรงงานของท่านอยู่หมวดใด สิบข้อนี้อยู่ในรายการที่ต้องดู ตัวอย่างในกลุ่มนี้ได้แก่ ข้อ 2.5.8 วัฒนธรรมความปลอดภัยอาหารและคุณภาพ (Food safety and quality culture) และข้อ 2.5.17 ข้อกำหนดด้านการสื่อสาร (Communication requirements) ซึ่งกำหนดให้แจ้งหน่วยรับรองภายใน 3 วันทำการนับจากเริ่มเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงตามที่ข้อนี้ระบุ

กลุ่มที่ 2: ใช้กับหมวดทั้งหมด ยกเว้นบางหมวด (3 ข้อ)

ข้อ 2.5.11 การควบคุมอันตรายและมาตรการป้องกันการปนเปื้อนข้าม (Hazard control and measures for preventing cross-contamination) และข้อ 2.5.15 การจัดการอุปกรณ์ ยกเว้นหมวดย่อย FII ส่วนข้อ 2.5.16 การสูญเสียอาหารและของเสีย (Food loss and waste) ยกเว้นหมวด I

กลุ่มที่ 3: ใช้เฉพาะบางหมวด (5 ข้อ)

ข้อ 2.5.7 การเฝ้าระวังสภาพแวดล้อม (Environmental monitoring) ใช้กับหมวด BIII, C, I และ K ข้อ 2.5.12 การทวนสอบ PRP (PRP verification) ใช้กับหมวด BIII, C, D, E, FI, G, I และ K ข้อ 2.5.13 การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ (Product design and development) ใช้กับหมวด BIII, C, D, E, F, I และ K ข้อ 2.5.14 การสอบย้อนกลับ (Traceability) ใช้กับหมวดย่อย C0 เท่านั้น และข้อ 2.5.18 ข้อกำหนดสำหรับองค์กรที่ได้รับการรับรองแบบหลายสถานที่ (multi-site certification) ใช้กับหมวด BIII, E, F และ G

ข้อ 2.5.18 ต่างจากข้ออื่นตรงที่ชื่อข้อผูกกับรูปแบบการรับรองแบบหลายสถานที่ด้วย ไม่ได้ผูกกับหมวดอย่างเดียว ข้อนี้มีเรื่องคุณสมบัติของผู้ตรวจประเมินภายใน เช่น หัวหน้าทีมตรวจภายในต้องผ่านหลักสูตรหัวหน้าผู้ตรวจประเมิน (Lead Auditor) ระบบ FSMS, QMS หรือ FSSC 22000 ที่มีความยาว 40 ชั่วโมง และหน่วยรับรองต้องประเมินคุณสมบัติเหล่านี้เป็นรายปีเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจ

นับรายหมวด: หัวข้อครอบคลุมกี่ข้อ

เมื่อนับจากวงเล็บท้ายหัวข้อของข้อ 2.5.1 ถึง 2.5.18 ได้ดังนี้ ตัวเลขในวงเล็บคือจำนวนเมื่อรวมข้อ 2.5.18 สำหรับองค์กรที่ได้รับการรับรองแบบหลายสถานที่

• หมวด C: 16 ข้อ และหมวดย่อย C0 เพิ่มข้อ 2.5.14 เป็น 17 ข้อ
• หมวด BIII: 16 ข้อ (17 ข้อ)
• หมวด K: 16 ข้อ
• หมวด D และหมวด I: หมวดละ 15 ข้อ
• หมวด E และหมวดย่อย FI: หมวดละ 15 ข้อ (16 ข้อ)
• หมวด G: 14 ข้อ (15 ข้อ)
• หมวดย่อย FII: 12 ข้อ (13 ข้อ)

ตัวเลขชุดนี้เป็นการนับจากหัวข้อในบทความนี้ ไม่ใช่ตัวเลขที่ FSSC ประกาศ และนับเฉพาะหมวดที่ปรากฏในวงเล็บของข้อ 2.5 ถ้าท่านยังไม่แน่ใจว่าโรงงานของตนอยู่หมวดใด ดูได้จากรหัสหมวดหมู่ห่วงโซ่อาหารในขอบเขตการรับรอง หรือสอบถามหน่วยรับรอง

หัวข้อบอกขอบเขตของทั้งข้อ แต่ข้อย่อยอาจแคบกว่า

มาถึงจุดที่ต้องระวัง ข้อที่หัวข้อระบุว่าใช้กับหมวดทั้งหมด ยังมีข้อย่อยที่เขียนให้ใช้เฉพาะบางหมวด ตัวอย่างหนึ่งคือข้อ 2.5.1 การบริหารจัดการบริการและวัตถุดิบที่จัดซื้อ ซึ่งมีข้อย่อยที่ใช้เฉพาะหมวด I เรื่องเกณฑ์การใช้บรรจุภัณฑ์รีไซเคิลเป็นวัตถุดิบในการผลิตวัสดุบรรจุภัณฑ์ อีกตัวอย่างคือข้อ 2.5.10 การขนส่ง การจัดเก็บ และคลังสินค้า ซึ่งมีข้อย่อยที่ใช้เฉพาะหมวดย่อย C0 เรื่องเวลาและอุณหภูมิหลังการฆ่าในการทำให้เย็นหรือแช่แข็ง ข้อย่อยลักษณะนี้มีอยู่ในอีกหลายข้อ ขอให้ท่านเปิดดูจากตัวมาตรฐาน

ในทางกลับกัน ข้อที่ใช้กับหมวดของท่านก็อาจมีข้อย่อยที่ไม่เกี่ยวกับกิจกรรมของโรงงาน เช่น ข้อย่อยเรื่องรถบรรทุกแบบแท็งก์ในข้อ 2.5.10 เขียนไว้สำหรับกรณีที่มีการใช้รถแท็งก์ การนับจำนวนข้อจึงเป็นเพียงจุดเริ่ม คำถามที่ตามมาคือ ข้อย่อยใดเกี่ยวกับกระบวนการและผลิตภัณฑ์ในขอบเขตของโรงงานจริง และข้อย่อยใดไม่เกี่ยว ท่านตอบได้หรือไม่ และตอบด้วยเหตุผลอะไร

กรณีตัวอย่าง (กรณีสมมติ)

โรงงานผลิตอาหารพร้อมรับประทานแห่งหนึ่งได้รับการรับรอง ISO 22000:2018 อยู่แล้ว และวางแผนยื่นขอการรับรอง FSSC 22000 Version 7 ในหมวด C ทีมความปลอดภัยอาหารนับจากหัวข้อได้ 16 ข้อ พออ่านลงไปถึงข้อย่อย ทีมพบสองเรื่อง เรื่องแรก ข้อ 2.5.13 มีข้อย่อยเรื่องการทดลองผลิตและการทดสอบอายุการเก็บรักษาที่ใช้กับหมวด C เรื่องที่สอง ข้อ 2.5.7 ต้องมีโปรแกรมเฝ้าระวังสภาพแวดล้อมที่อิงความเสี่ยง ขณะที่โรงงานเคยเก็บตัวอย่างสภาพแวดล้อมเป็นครั้งคราวโดยไม่มีแผนรวม คำถามที่ทีมนี้ต้องกลับไปตอบคือ

• ทีมจะใช้ข้อมูลใดยืนยันว่าโรงงานอยู่ในหมวด C และไม่มีกิจกรรมในหมวดย่อยอื่นที่ทำให้ข้อย่อยเพิ่มขึ้น
• บันทึกการเก็บตัวอย่างที่มีอยู่เดิม ใช้เป็นข้อมูลแนวโน้มตามข้อ 2.5.7 ได้หรือไม่
• ข้อย่อยใดในข้อ 2.5.10 ไม่เกี่ยวกับโรงงานนี้ และทีมจะบันทึกเหตุผลไว้อย่างไร

สุดท้าย ขอให้การไล่อ่านข้อ 2.5 ทีละข้อเป็นงานที่ท่านทำได้อย่างเป็นระบบ รู้ว่าข้อใดอยู่ในรายการของตน และอธิบายได้ว่าเพราะอะไร

อ่านต่อ

• FSSC 22000 Version 7 คืออะไร
• ISO 22000 กับ FSSC 22000 ต่างกันอย่างไร
• ISO 22002-100 ข้อ 16 การป้องกันอาหารและการทุจริตอาหาร

ที่มา

FSSC 22000 Version 7.0 Additional Requirements (May 2026) ข้อ 2.5

• 2.5.1 Management of services and purchased materials
• 2.5.2 Product labeling and printed materials
• 2.5.3 Food defense
• 2.5.4 Food fraud mitigation
• 2.5.5 Logo use
• 2.5.6 Management of allergens
• 2.5.7 Environmental monitoring
• 2.5.8 Food safety and quality culture
• 2.5.9 Quality control
• 2.5.10 Transport, storage and warehousing
• 2.5.11 Hazard control and measures for preventing cross-contamination
• 2.5.12 PRP verification
• 2.5.13 Product design and development
• 2.5.14 Traceability
• 2.5.15 Equipment management
• 2.5.16 Food loss and waste
• 2.5.17 Communication requirements
• 2.5.18 Requirements for organization with multi-site certification

บทความนี้เป็นการเรียบเรียงเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำแปลอย่างเป็นทางการของมาตรฐาน ผู้อ่านต้องอ้างอิงเอกสาร FSSC 22000 ฉบับจริงจาก FSSC เป็นหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ