ISO 9001:2026 ต้องเปลี่ยนผ่านภายในเมื่อไร? กำหนดเวลาทางการ สิ่งที่เปลี่ยน และสิ่งที่องค์กรต้องเตรียม

บทความนี้เขียนสำหรับองค์กรที่ถือใบรับรอง ISO 9001:2015 อยู่ และกำลังวางแผนว่าจะเปลี่ยนผ่านเป็น ISO 9001:2026 เมื่อไรและอย่างไร โดยสรุปกำหนดเวลาจากเอกสารทางการ สิ่งที่เปลี่ยนในข้อกำหนด และสิ่งที่องค์กรเตรียมเองได้

กำหนดเวลาการเปลี่ยนผ่าน ISO 9001:2026

Global ACI (องค์กรความร่วมมือด้านการรับรองระบบงานระดับโลก ซึ่งรับบทบาทต่อจาก IAF และ ILAC) ประกาศข้อกำหนดการเปลี่ยนผ่านเป็นเอกสาร Global ACI-TECH-3-TR 2029-09-30 (M) มีวันสำคัญดังนี้

ข้อสังเกต: การนับถอยหลังของแต่ละองค์กรขึ้นกับรอบตรวจของตัวเอง องค์กรที่มีรอบตรวจติดตามหรือรอบต่ออายุอยู่ก่อนเส้นตายสามารถใช้รอบนั้นเป็นการตรวจเปลี่ยนผ่านได้ ควรคุยแผนกับหน่วยรับรองตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้ไปรวมกันช่วงใกล้ปี 2029

ISO 9001:2026 เปลี่ยนอะไรบ้าง

โครงสร้างข้อ 4–10 ยังคงเดิมและปรับให้สอดคล้องกับ Harmonized Structure ของมาตรฐานระบบการจัดการ ISO จุดที่มีการเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมที่สำคัญ ตามที่หน่วยงานในวงการสรุปไว้ มีดังนี้

• ข้อ 4.1 บริบทขององค์กร ต้องพิจารณาว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับองค์กรหรือไม่ (เรื่องนี้เริ่มจาก Amendment 1:2024 ของรุ่น 2015 และถูกรวมเข้ามาในรุ่นใหม่)
• ข้อ 5.1 ความเป็นผู้นำ ผู้บริหารระดับสูงต้องส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพ (quality culture) และพฤติกรรมที่มีจริยธรรม (ethical behaviour) ในองค์กรอย่างชัดเจน
• ข้อ 6.1 ความเสี่ยงและโอกาส แยกเป็นข้อย่อย ระหว่างการดำเนินการกับความเสี่ยง และการดำเนินการกับโอกาส ให้เห็นความต่างชัดขึ้น
• ข้อ 7.3 การตระหนักรู้ บุคลากรต้องตระหนักถึงวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมที่มีจริยธรรมด้วย
• ข้อ 8 การดำเนินงาน เป็นการปรับถ้อยคำให้ชัดขึ้นเป็นหลัก ไม่ได้เพิ่มข้อกำหนดใหม่ขนาดใหญ่
• Annex A ขยายคำอธิบายและแนวทางการตีความ

รายละเอียดข้อความที่แน่นอนต้องอ่านจากตัวมาตรฐานฉบับจริง ซึ่งจำหน่ายโดย ISO และหน่วยงานมาตรฐานแห่งชาติ

องค์กรที่ถือใบรับรองอยู่ควรเตรียมอะไร

1. จัดหามาตรฐาน ISO 9001:2026 ฉบับจริง และกำหนดผู้รับผิดชอบการเปลี่ยนผ่าน
2. ทำ gap check ด้วยตนเอง เทียบระบบปัจจุบันกับข้อกำหนดที่เปลี่ยน โดยเฉพาะข้อ 4.1, 5.1, 6.1 และ 7.3
3. อบรมทีมงานให้เข้าใจข้อกำหนดรุ่นใหม่ ทั้งผู้บริหาร ผู้ประสานงานระบบ และผู้ตรวจติดตามภายใน
4. ปรับเอกสารและวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง แล้วใช้งานจริงให้มีหลักฐาน
5. ทำการตรวจติดตามภายในและการทบทวนฝ่ายบริหารโดยใช้เกณฑ์รุ่น 2026
6. คุยกับหน่วยรับรองเพื่อเลือกว่าจะเปลี่ยนผ่านในรอบตรวจติดตาม รอบต่ออายุ หรือการตรวจแยก

หลักสูตร ISO 9001:2026 กับ EQA

EQA Thailand เปิดหลักสูตร ISO 9001:2026 แบบ In-house (จัดที่องค์กรของท่าน) ยังไม่มีรอบ Public ดูรายชื่อหลักสูตรและขอใบเสนอราคาได้ที่ หลักสูตร ISO 9001 ทั้งหมด

ตรวจรับรองและเปลี่ยนผ่านกับ EQA

EQA Thailand เป็นหน่วยรับรอง (Certification Body) ค่าตรวจรับรองคำนวณจากจำนวนวันตรวจ (man-day) ตาม IAF MD 5 จึงไม่มีราคาตายตัว อ่านเพิ่มเติม ค่าตรวจรับรอง ISO คิดจากอะไร และ การย้ายใบรับรองมายังหน่วยรับรองใหม่

คำถามที่พบบ่อย

ใบรับรอง ISO 9001:2015 ยังใช้ได้ถึงเมื่อไร
ใช้ได้จนถึง 30 กันยายน 2029 หลังจากนั้นใบรับรองรุ่น 2015 จะไม่มีผล

ต้องตรวจใหม่ทั้งระบบหรือไม่
การเปลี่ยนผ่านทำได้ในรอบตรวจติดตาม รอบต่ออายุ หรือการตรวจแยก ขอบเขตและจำนวนวันตรวจขึ้นกับแผนของหน่วยรับรองและขนาดองค์กร

ขอการรับรองครั้งแรกตอนนี้ ควรใช้รุ่นไหน
ถึง 31 มีนาคม 2028 ยังออกใบรับรองครั้งแรกได้ทั้งสองรุ่นตามความพร้อมของหน่วยรับรอง หลังจากวันนั้นออกได้เฉพาะรุ่น 2026 องค์กรที่เพิ่งเริ่มทำระบบจึงควรทำตามรุ่น 2026 ตั้งแต่ต้น

ถือทั้ง ISO 9001 และ ISO 14001 ควรทำอย่างไร
เส้นตายของ ISO 14001:2026 มาก่อน คือ 30 เม.ย. 2029 การวางแผนเปลี่ยนผ่านทั้งสองมาตรฐานในรอบตรวจเดียวกันช่วยลดภาระงานได้ อ่านต่อ การเปลี่ยนผ่าน ISO 14001:2026

แหล่งอ้างอิง: ISO 9001:2026 – iso.org · Global ACI – Transition Requirements for ISO 9001:2026