หลักสูตร CQI-30 คืออะไร? การประเมินระบบการผสมยางคอมพาวด์และการขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์

การผลิตชิ้นส่วนยางสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ต้องควบคุมหลายปัจจัย ตั้งแต่วัตถุดิบ สูตรยาง การชั่งและจ่ายสาร การผสมยางคอมพาวด์ การจัดเก็บ การขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ การวัลคาไนซ์ การตรวจสอบ ไปจนถึงการทดสอบสมบัติของผลิตภัณฑ์

แม้ชิ้นงานยางจะมีรูปร่างภายนอกปกติ แต่สมบัติของวัสดุอาจไม่เป็นไปตามข้อกำหนด หากสูตรหรือสภาวะกระบวนการคลาดเคลื่อน เช่น

• ความแข็งไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
• ความต้านทานแรงดึงต่ำ
• การยืดตัวผิดปกติ
• การวัลคาไนซ์ไม่เพียงพอหรือมากเกินไป
• การยึดติดระหว่างยางกับโลหะหรือพลาสติกไม่เหมาะสม
• ยางคอมพาวด์เกิดการปนเปื้อนหรือใช้เกินอายุ

CQI-30 การประเมินระบบกระบวนการผลิตยาง—การผสมและการขึ้นรูป ฉบับที่ 1 (CQI-30 Rubber Processing System Assessment—Mixing & Molding, 1st Edition) จึงใช้เป็นแนวทางประเมินว่ากระบวนการผลิตยางได้รับการวางแผน ควบคุม ตรวจสอบ และจัดเก็บหลักฐานอย่างเป็นระบบหรือไม่

CQI-30 คืออะไร?

CQI-30 เป็นแบบประเมินกระบวนการพิเศษที่เกี่ยวข้องกับการผลิตชิ้นส่วนยาง โดยเน้น 2 กลุ่มกระบวนการหลัก ได้แก่

• การผสมยางคอมพาวด์ (Rubber Mixing)
• การขึ้นรูปยางด้วยแม่พิมพ์ (Rubber Molding)

หน้าปกแบบประเมินกำหนดให้โรงงานระบุประเภทกระบวนการที่ดำเนินการ เช่น

• การฉีดขึ้นรูปยาง (Injection Molding)
• การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน (Transfer Molding)
• การอัดขึ้นรูปยาง (Compression Molding)
• การผสมยางคอมพาวด์ (Mixing)

รวมถึงข้อมูลสถานประกอบการ วันที่ประเมิน ผู้ประเมิน และจำนวนประเด็นที่ต้องแก้ไข

Rubber Compounding และ Rubber Mixing ต่างกันอย่างไร?

คำสองคำนี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ควรใช้แทนกันทั้งหมด

การออกสูตรและเตรียมยางคอมพาวด์

การเตรียมสูตรยางคอมพาวด์ (Rubber Compounding) หมายถึงการกำหนดชนิดและสัดส่วนของวัตถุดิบ เช่น

• ยางดิบ
• สารตัวเติม
• น้ำมัน
• สารช่วยการแปรรูป
• สารป้องกันการเสื่อม
• สารเร่ง
• สารวัลคาไนซ์

เป้าหมายคือกำหนดสูตรให้ได้สมบัติของยางตรงตามการใช้งาน

การผสมยางคอมพาวด์

การผสมยางคอมพาวด์ (Rubber Mixing) หมายถึงการนำวัตถุดิบตามสูตรเข้าสู่เครื่องผสม และควบคุมปัจจัย เช่น ลำดับการเติม เวลา อุณหภูมิ และสภาวะการผสม

ดังนั้น สูตรที่ถูกต้องเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ หากการชั่ง การเติม หรือการผสมไม่เป็นไปตามวิธีที่กำหนด

CQI-30 เหมาะกับโรงงานประเภทใด?

CQI-30 เหมาะกับสถานประกอบการที่มีกระบวนการเกี่ยวข้องกับการผลิตยาง เช่น

• การเตรียมอีลาสโตเมอร์
• การเตรียมผ้าและสิ่งทอ
• การรีดแผ่นและการเคลือบยาง
• การเคลือบสารละลายบนสิ่งทอ
• การเตรียมและผสมยางคอมพาวด์
• การฉีดขึ้นรูปยาง
• การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน
• การอัดขึ้นรูปยาง
• การขึ้นรูปผลิตภัณฑ์ยางเสริมสิ่งทอ
• การขึ้นรูปชิ้นงานยางประกอบกับโลหะหรือพลาสติก
• การเตรียมผิววัสดุฐานก่อนการยึดติด

ขอบเขตดังกล่าวปรากฏอยู่ในส่วนข้อมูลทั่วไปและการสำรวจก่อนการประเมินของเอกสารหลักสูตร

โครงสร้างของแบบประเมิน CQI-30

แบบประเมิน CQI-30 แบ่งออกเป็น 8 ส่วนหลัก ได้แก่

โครงสร้างนี้แสดงให้เห็นว่า CQI-30 ไม่ได้ประเมินเฉพาะเครื่องจักรหรือผลิตภัณฑ์ แต่ครอบคลุมทั้งระบบบริหารคุณภาพ บุคลากร กระบวนการผลิต ห้องปฏิบัติการ และหลักฐานการปฏิบัติงานจริง

ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปและการสำรวจก่อนการประเมิน

ส่วนแรกใช้กำหนดขอบเขตและความสามารถของโรงงาน รวมถึงวิธีการวัลคาไนซ์ที่ใช้งาน

การวัลคาไนซ์คืออะไร?

การวัลคาไนซ์หรือการคงรูปยาง (Vulcanization/Curing) คือกระบวนการที่ทำให้โครงสร้างโมเลกุลของยางเกิดการเชื่อมโยง ส่งผลให้ยางมีความยืดหยุ่น ความแข็งแรง และความทนทานตามที่กำหนด

วิธีหลักในการวัลคาไนซ์ที่กล่าวถึงในเอกสาร ได้แก่

• การวัลคาไนซ์ในหม้อนึ่งความดัน (Autoclave)
• การวัลคาไนซ์ภายในแม่พิมพ์ (In-Mold Curing)
• การวัลคาไนซ์หรืออบในเตา (Oven Curing)

หลังจากนั้น อาจมีกระบวนการต่อเนื่อง เช่น

• การอบหลังวัลคาไนซ์ (Post Cure)
• การกำจัดครีบยาง (Deflashing)
• การตัดแต่งชิ้นงานหลังขึ้นรูป
• การตรวจสอบและทดสอบผลิตภัณฑ์

คำว่า Curing ในบริบทอุตสาหกรรมยางจึงควรแปลว่า “การวัลคาไนซ์” หรือ “การคงรูปยาง” ไม่ควรใช้เพียงคำว่า “การอบ” เพราะกระบวนการไม่ได้มีเฉพาะการให้ความร้อน

ส่วนที่ 2 ความรับผิดชอบของฝ่ายบริหารและการวางแผนคุณภาพ

ต้องมีผู้รับผิดชอบที่มีความรู้ด้านกระบวนการยาง

องค์กรต้องกำหนดผู้เชี่ยวชาญหรือผู้รับผิดชอบด้านการผสมและการขึ้นรูปยางอย่างชัดเจน

ผู้ประเมินจะพิจารณาเรื่อง เช่น

• ชื่อและตำแหน่ง
• ตำแหน่งในผังองค์กร
• หน้าที่และความรับผิดชอบ
• การศึกษาและประสบการณ์
• ประสบการณ์ในโรงงานผสมหรือขึ้นรูปยาง
• สถานะการทำงานประจำในสถานที่รับการประเมิน

การวางแผนคุณภาพผลิตภัณฑ์ล่วงหน้า

องค์กรต้องนำการวางแผนคุณภาพผลิตภัณฑ์ล่วงหน้า (Advanced Product Quality Planning: APQP) มาใช้ในการเตรียมกระบวนการผลิต

หัวข้อที่ต้องพิจารณา ได้แก่

• การศึกษาความเป็นไปได้ก่อนเริ่มผลิต
• ความพร้อมของเครื่องจักรและอุปกรณ์
• ความสามารถในการควบคุมกระบวนการ
• ข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์และลูกค้า
• การควบคุมการเปลี่ยนแปลงหลังการอนุมัติ PPAP

กำหนดให้ตรวจสอบทั้งการศึกษาความเป็นไปได้และขั้นตอนควบคุมการเปลี่ยนแปลงหลัง PPAP

FMEA ต้องเป็นปัจจุบันและตรงกับกระบวนการจริง

การวิเคราะห์รูปแบบความล้มเหลวและผลกระทบ (Failure Mode and Effects Analysis: FMEA) ต้องสะท้อนกระบวนการที่ใช้งานอยู่

ผู้ประเมินต้องตรวจสอบว่า

• FMEA จัดทำโดยทีมที่เกี่ยวข้อง
• ครอบคลุมตั้งแต่รับวัตถุดิบจนถึงการส่งมอบ
• สอดคล้องกับแผนควบคุมและวิธีปฏิบัติงาน
• ระบุคุณลักษณะพิเศษขององค์กรและลูกค้า
• ได้รับการทบทวนเมื่อเกิดปัญหาหรือมีการเปลี่ยนแปลง

FMEA ต้องเชื่อมโยงกับแผนควบคุม วิธีปฏิบัติงาน และใบสั่งผลิต

แผนควบคุมต้องครอบคลุมพารามิเตอร์สำคัญ

แผนควบคุม (Control Plan) ต้องครอบคลุมตั้งแต่การรับวัตถุดิบจนถึงการส่งมอบผลิตภัณฑ์

ข้อมูลที่ควรกำหนด ได้แก่

• คุณลักษณะผลิตภัณฑ์ที่ต้องควบคุม
• พารามิเตอร์กระบวนการ
• วิธีตรวจสอบ
• เครื่องมือวัด
• ขนาดตัวอย่าง
• ความถี่ในการตรวจ
• เกณฑ์การยอมรับ
• แผนตอบสนองเมื่อผลไม่เป็นไปตามข้อกำหนด

ขนาดตัวอย่างและความถี่ต้องสอดคล้องกับข้อกำหนดขั้นต่ำในตารางกระบวนการ

มาตรฐานและข้อกำหนดต้องเป็นฉบับปัจจุบัน

องค์กรต้องควบคุมมาตรฐานและข้อมูลจำเพาะที่เกี่ยวข้อง เช่น

• SAE
• AIAG
• ASTM
• ข้อกำหนดเฉพาะของลูกค้า
• แบบผลิตภัณฑ์
• ข้อมูลจำเพาะของวัสดุ
• วิธีทดสอบ

ต้องมีระบบติดตาม ทบทวน และสื่อสารข้อกำหนดที่ได้รับการแก้ไข รวมถึงระบุผู้รับผิดชอบอย่างชัดเจน

ต้องมีวิธีปฏิบัติงานที่ผู้ปฏิบัติงานเข้าถึงได้

วิธีปฏิบัติงาน (Work Instruction: WI) ต้องระบุค่าควบคุมที่จำเป็นสำหรับชิ้นส่วน ตระกูลชิ้นส่วน หรือกระบวนการ

เอกสารอาจอยู่ในรูปของ

• คู่มือการทำงาน
• ใบงาน
• สูตรในระบบคอมพิวเตอร์
• เอกสารควบคุมอื่นที่เทียบเท่า

กำหนดให้ WI ครอบคลุมพารามิเตอร์การทำงานที่เกี่ยวข้องและพร้อมใช้ ณ จุดปฏิบัติงาน

ต้องศึกษาความสามารถของกระบวนการ

องค์กรต้องศึกษาความสามารถเบื้องต้นของผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการ เช่น ค่า Ppk และต้องศึกษาใหม่เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญ เช่น

• การย้ายเครื่องจักร
• การติดตั้งอุปกรณ์ใหม่
• การเปลี่ยนสูตรหรือสารเคมี
• การเปลี่ยนเครื่องมือครั้งใหญ่
• การปรับเปลี่ยนกระบวนการที่มีนัยสำคัญ

เมื่อค่าความสามารถไม่เป็นไปตามข้อกำหนด ต้องมีขั้นตอนตอบสนองที่ชัดเจน

ต้องประเมิน CQI-30 อย่างน้อยทุก 12 เดือน

กำหนดให้ดำเนินการประเมินภายในอย่างน้อยทุก 12 เดือน และใช้แบบประเมิน CQI-30 ฉบับล่าสุด

ส่วนที่ 3 การตรวจประเมินงานจริง

การตรวจประเมินงานจริง (Job Audit) คือการเลือกผลิตภัณฑ์หรือคำสั่งผลิตจริงขึ้นมาตรวจสอบตั้งแต่ต้นจนจบกระบวนการ

หลักฐานที่ต้องตรวจสอบอาจประกอบด้วย

• การทบทวนสัญญา
• APQP
• FMEA
• แผนควบคุม
• ข้อกำหนดของแม่พิมพ์
• การตรวจรับวัตถุดิบ
• หมายเลขชิ้นส่วนและหมายเลขล็อต
• การชี้บ่งระหว่างกระบวนการ
• การสอบกลับได้
• ผลการตรวจสอบผลิตภัณฑ์
• ฉลากและภาชนะบรรจุ
• การอนุมัติปล่อยผลิตภัณฑ์

เอกสารกำหนดให้ Job Audit ตรวจสอบความสอดคล้องระหว่างข้อกำหนด เอกสาร และการผลิตจริง

ส่วนที่ 4 การผสมยางคอมพาวด์

การผสมยางคอมพาวด์เป็นกระบวนการนำยางดิบ สารตัวเติม น้ำมัน สารช่วยการแปรรูป สารเร่ง และสารวัลคาไนซ์มาผสมตามสูตร เพื่อให้ได้ยางคอมพาวด์ที่มีสมบัติพร้อมสำหรับการขึ้นรูป

การควบคุมวัตถุดิบและสูตร

องค์กรต้องควบคุมเรื่องสำคัญ เช่น

• ชนิดและเกรดของยางดิบ
• ชนิดของสารเคมี
• หมายเลขล็อต
• อายุการเก็บรักษา
• สภาพการจัดเก็บ
• สูตรที่ได้รับอนุมัติ
• การเปลี่ยนแปลงสูตร
• การสอบกลับได้ของวัตถุดิบ

การชั่งและจ่ายสาร

การชั่งวัตถุดิบต้องดำเนินการด้วยเครื่องชั่งที่เหมาะสมและได้รับการสอบเทียบ

ต้องมีการป้องกัน

• การใช้วัตถุดิบผิดชนิด
• การชั่งผิดน้ำหนัก
• การสลับสูตร
• การตกหล่นของส่วนประกอบ
• การปนเปื้อนระหว่างสูตร

วัตถุดิบที่ชั่งแล้วควรได้รับการชี้บ่งสูตร หมายเลขแบตช์ น้ำหนัก และสถานะให้ชัดเจน

การควบคุมยางคอมพาวด์แต่ละแบตช์

ยางคอมพาวด์แต่ละแบตช์ต้องสามารถเชื่อมโยงกับ

• สูตร
• หมายเลขแบตช์
• ล็อตวัตถุดิบ
• วันที่และเวลาผสม
• เครื่องจักร
• ผู้ปฏิบัติงาน
• ผลการทดสอบ
• สถานะผ่านหรือไม่ผ่าน

กำหนดให้ตรวจวัดคุณลักษณะสำคัญของแต่ละแบตช์ รวมถึงควบคุมเครื่องมือวัดและความสามารถของผู้ปฏิบัติงาน

การอนุมัติยางคอมพาวด์ก่อนใช้งาน

ยางคอมพาวด์ที่ยังไม่ได้รับการอนุมัติผลการทดสอบต้องไม่ถูกนำไปใช้ในกระบวนการขึ้นรูป

ยางคอมพาวด์ที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดต้องได้รับการ

• แบ่งแยก
• ชี้บ่งสถานะ
• ป้องกันการนำไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
• ทบทวนโดยผู้มีอำนาจ
• บันทึกผลการตัดสินใจ
• รักษาการสอบกลับได้

กำหนดให้ผลการทดสอบสามารถสอบกลับได้ และต้องมีผู้ผ่านการฝึกอบรมอนุมัติสถานะของแบตช์

ส่วนที่ 5 การตรวจสอบและการทดสอบ

CQI-30 ให้ความสำคัญกับความสามารถในการทดสอบทั้งยางคอมพาวด์และผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

เครื่องมือทดสอบที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างเครื่องมือที่ระบุในเอกสาร ได้แก่

• เครื่องผสมยางแบบสองลูกกลิ้ง (Two-Roll Mill)
• เครื่องอัดขึ้นรูปชิ้นทดสอบ
• แม่พิมพ์แผ่นทดสอบตาม ASTM D3182
• เตาอบตาม ASTM E145
• เครื่องรีโอมิเตอร์ทดสอบการวัลคาไนซ์
• เครื่องวัดความหนืดมูนนี (Mooney Viscometer)
• เครื่องทดสอบแรงแบบสากล
• เครื่องวัดความแข็ง

การทดสอบสมบัติแรงดึง

เอกสารอ้างอิงมาตรฐาน ASTM D412 และ ISO 37 สำหรับการทดสอบสมบัติแรงดึงของยาง

ผลการทดสอบอาจครอบคลุม

• ความต้านทานแรงดึง
• การยืดตัวเมื่อขาด
• มอดูลัสที่ค่าการยืดตัวที่กำหนด

การทดสอบความแข็ง

มาตรฐานที่กล่าวถึง ได้แก่

• ASTM D2240
• ASTM D1415
• ISO 7619

การทดสอบการเสียรูปถาวรจากแรงอัด

การทดสอบการเสียรูปถาวรหลังรับแรงอัด (Compression Set) อาจอ้างอิง ASTM D395

การทดสอบพฤติกรรมการวัลคาไนซ์

เครื่องรีโอมิเตอร์ทดสอบการวัลคาไนซ์ใช้วิเคราะห์พฤติกรรมของยางคอมพาวด์ เช่น

• เวลาเริ่มวัลคาไนซ์
• ค่า Ts2
• ค่า Tc50
• ค่า Tc90
• ค่าแรงบิดต่ำสุด
• ค่าแรงบิดสูงสุด

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยประเมินว่ายางคอมพาวด์มีพฤติกรรมการคงรูปตรงตามข้อกำหนดหรือไม่

การวัดความหนืดมูนนี

เครื่องวัดความหนืดมูนนีใช้ประเมินลักษณะการไหลและความสามารถในการแปรรูปของยางคอมพาวด์

ค่าที่ผิดปกติอาจบ่งชี้ถึงความแตกต่างของวัตถุดิบ การผสม หรือสภาพของยางคอมพาวด์

ส่วนที่ 6 อาคารสถานที่และเครื่องจักรอุปกรณ์

การควบคุมความสะอาดและการปนเปื้อน

ต้องควบคุมไม่ให้ยางคอมพาวด์ วัตถุดิบ หรือสารเคมีต่างสูตรเกิดการปะปนกัน

ประเด็นที่ต้องพิจารณา ได้แก่

• เครื่องมือทำความสะอาดเฉพาะ
• วิธีทำความสะอาดเครื่องผสมและเครื่องรีด
• การตรวจยืนยันหลังทำความสะอาด
• การควบคุมเมื่อเปลี่ยนสูตรหรือหมายเลขชิ้นส่วน
• การจัดเก็บเครื่องมือ
• ระบบระบายอากาศ

การใช้หลักการตรวจสอบโดยบุคคลสองคนหรือ “การตรวจแบบสี่ตา” เพื่อยืนยันความสะอาดระหว่างการเปลี่ยนสูตรหรือผลิตภัณฑ์

การควบคุมเครื่องจักรและอะไหล่สำรอง

เครื่องจักรสำคัญต้องมี

• แผนบำรุงรักษา
• วิธีตรวจสอบสภาพ
• เครื่องมือวัดที่เหมาะสม
• เกณฑ์ยอมรับ
• อะไหล่สำรองที่สำคัญ
• ปริมาณอะไหล่ขั้นต่ำ
• รายชื่อผู้ส่งมอบและระยะเวลาจัดหา

กำหนดให้มีรายการอะไหล่สำคัญ พร้อมข้อมูลสินค้าคงคลังและแนวทางรักษาปริมาณขั้นต่ำ

ส่วนที่ 7 การขึ้นรูปยางด้วยแม่พิมพ์

CQI-30 ครอบคลุมวิธีการขึ้นรูปหลัก 3 ประเภท ได้แก่

• การอัดขึ้นรูปยาง
• การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน
• การฉีดขึ้นรูปยาง

การอัดขึ้นรูปยาง

การอัดขึ้นรูปยาง (Compression Molding) คือการวางยางพรีฟอร์มหรือชิ้นยางเตรียมขึ้นรูปลงในโพรงแม่พิมพ์ แล้วใช้แรงกดและความร้อนเพื่อให้ยางไหลเต็มแม่พิมพ์และเกิดการวัลคาไนซ์

ประเด็นควบคุมอาจประกอบด้วย

• น้ำหนักของยางพรีฟอร์ม
• ขนาดและรูปร่าง
• ตำแหน่งการวาง
• อุณหภูมิแม่พิมพ์
• แรงดัน
• เวลาวัลคาไนซ์
• สภาพแม่พิมพ์
• การตรวจชิ้นงานหลังขึ้นรูป

การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน

การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน (Transfer Molding) ใช้แรงดันส่งยางจากห้องป้อน ผ่านทางวิ่งเข้าสู่โพรงแม่พิมพ์

เอกสารกำหนดให้ควบคุม

• การชี้บ่งก้อนยางป้อน
• อายุการเก็บรักษาหรือวันใช้ก่อน
• การเชื่อมโยงข้อมูลกับใบติดตามงาน
• การทดสอบพฤติกรรมการวัลคาไนซ์ ณ จุดใช้งาน

การฉีดขึ้นรูปยาง

การฉีดขึ้นรูปยาง (Rubber Injection Molding) เป็นการป้อนยางเข้าสู่ชุดฉีด แล้วส่งยางเข้าสู่โพรงแม่พิมพ์ด้วยแรงดัน

เอกสารกำหนดให้ควบคุมเรื่อง เช่น

• ขนาดและรูปทรงของแถบยางป้อนเข้าเครื่อง
• น้ำหนักวัสดุ
• อายุการเก็บรักษา
• การทดสอบพฤติกรรมการวัลคาไนซ์ของแถบยาง
• การระบุวันใช้ก่อนในใบงาน

การควบคุมยางพรีฟอร์ม

ยางพรีฟอร์ม (Rubber Preform) คือชิ้นยางที่เตรียมขนาด น้ำหนัก และรูปร่างไว้ก่อนนำเข้าสู่แม่พิมพ์

โรงงานควรควบคุม

• น้ำหนัก
• ขนาดและรูปร่าง
• หมายเลขแบตช์
• อายุการเก็บรักษา
• สภาพการจัดเก็บ
• ความไวต่ออุณหภูมิและความชื้น
• การชี้บ่งสถานะ

การควบคุมชิ้นส่วนอินเสิร์ต

ผลิตภัณฑ์ยางบางประเภทมีชิ้นส่วนโลหะ พลาสติก หรือวัสดุอื่นวางอยู่ในแม่พิมพ์ เพื่อให้ยางขึ้นรูปและยึดติดกับชิ้นส่วนนั้น เรียกว่า ชิ้นส่วนอินเสิร์ต (Insert)

องค์กรต้องตรวจสอบว่า

• ใช้หมายเลขชิ้นส่วนถูกต้อง
• ใช้วัสดุถูกประเภท
• ชิ้นส่วนสะอาด
• ไม่มีการปนเปื้อน
• ผ่านการเตรียมผิวตามข้อกำหนด
• มีเกณฑ์ยอมรับและไม่ยอมรับ
• ตรวจสอบ ณ จุดใช้งาน
• จัดเก็บอย่างเหมาะสม

เอกสารกำหนดให้ตรวจอินเสิร์ต ณ จุดใช้งาน ป้องกันการปนเปื้อน และกำหนดเกณฑ์ยอมรับอย่างชัดเจน

ส่วนที่ 8 การเตรียมผิววัสดุฐาน

ผลิตภัณฑ์บางชนิดต้องยึดติดยางกับโลหะ พลาสติก หรือสิ่งทอ จึงต้องควบคุมการเตรียมผิววัสดุฐาน (Substrate Preparation)

กระบวนการอาจเกี่ยวข้องกับ

• การขจัดคราบน้ำมัน
• การล้างทำความสะอาด
• การทำผิวหยาบ
• การพ่นเม็ดขัด
• การกำจัดฝุ่น
• การลงสารรองพื้น
• การลงสารยึดติด
• การทำให้แห้ง
• การควบคุมเวลารอก่อนขึ้นรูป
• การป้องกันความชื้นและการปนเปื้อน

หัวใจสำคัญคือวัสดุฐานที่ผ่านการเตรียมผิวแล้วต้องได้รับการชี้บ่ง จัดเก็บ และนำไปใช้ภายในเงื่อนไขที่กำหนด

การกำจัดครีบและการตัดแต่งหลังขึ้นรูป

หลังนำชิ้นงานออกจากแม่พิมพ์ อาจต้องมีกระบวนการต่อเนื่อง ได้แก่

การกำจัดครีบยาง

การกำจัดครีบยาง (Deflashing) คือการนำครีบส่วนเกินที่เกิดบริเวณแนวประกบแม่พิมพ์ออก

ต้องควบคุมไม่ให้กระบวนการดังกล่าวทำให้

• ผิวชิ้นงานเสียหาย
• ขนาดเปลี่ยนแปลง
• เกิดรอยฉีก
• กระทบต่อพื้นที่ซีลหรือพื้นที่ใช้งาน

การตัดแต่งชิ้นงานหลังขึ้นรูป

การตัดแต่งชิ้นงานหลังขึ้นรูป (Post-Molding Trimming) อาจครอบคลุมการตัดส่วนเกิน การปรับขอบ หรือการตกแต่งให้ชิ้นงานเป็นไปตามแบบและข้อกำหนด

การสอบกลับได้ของผลิตภัณฑ์ยาง

ระบบการสอบกลับได้ (Traceability) ต้องสามารถเชื่อมโยงจากผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปกลับไปยังข้อมูลสำคัญ เช่น

• สูตรยาง
• แบตช์ยางคอมพาวด์
• ล็อตวัตถุดิบ
• วันที่และกะการผลิต
• เครื่องจักร
• แม่พิมพ์หรือโพรงแม่พิมพ์
• ผู้ปฏิบัติงาน
• ผลการทดสอบ
• สถานะการอนุมัติ

การสอบกลับได้ที่มีประสิทธิผลช่วยให้องค์กรสามารถวิเคราะห์ปัญหา กำหนดขอบเขตผลิตภัณฑ์ที่ได้รับผลกระทบ และดำเนินการแก้ไขได้อย่างรวดเร็ว

การนำกลับมาผลิตหรือแก้ไขซ้ำ

คำว่า “การทำซ้ำ” อาจไม่ชัดเจน จึงควรแยกตามลักษณะของการดำเนินงาน

• การทำงานซ้ำ (Rework) คือการแก้ไขผลิตภัณฑ์ให้กลับมาเป็นไปตามข้อกำหนด
• การนำกลับเข้าสู่กระบวนการผลิตซ้ำ (Reprocessing) คือการนำวัสดุหรือผลิตภัณฑ์กลับไปผ่านกระบวนการบางขั้นตอนอีกครั้ง

องค์กรต้องมีขั้นตอนที่เป็นเอกสาร โดยระบุ

• งานประเภทใดอนุญาตหรือไม่อนุญาต
• ใครเป็นผู้อนุมัติ
• วิธีดำเนินการ
• วิธีชี้บ่ง
• วิธีตรวจสอบหลังดำเนินการ
• การเก็บบันทึก
• หลักฐานว่าผลิตภัณฑ์ยังตรงตามข้อกำหนด

ข้อกำหนดดังกล่าวปรากฏอยู่ในส่วนการควบคุมการทำงานซ้ำของเอกสาร

ผู้ประเมิน CQI-30 ควรมีคุณสมบัติอย่างไร?

จากเอกสารหลักสูตร ผู้ประเมินควรมีคุณสมบัติสำคัญ ได้แก่

• มีประสบการณ์ตรวจประเมินระบบบริหารคุณภาพ เช่น ISO 9001 หรือ IATF 16949
• มีความรู้ด้านการผสมยางคอมพาวด์และการขึ้นรูปยางด้วยแม่พิมพ์
• มีประสบการณ์ในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือมีการศึกษาด้านวิศวกรรมร่วมกับประสบการณ์ด้านกระบวนการยาง
• มีความรู้เกี่ยวกับเครื่องมือหลักด้านคุณภาพยานยนต์ เช่น APQP, FMEA, MSA, SPC และ PPAP

หลักสูตร CQI-30 เหมาะกับใคร?

หลักสูตรนี้เหมาะสำหรับ

• ผู้จัดการและวิศวกรฝ่ายคุณภาพ
• วิศวกรกระบวนการผลิตยาง
• วิศวกรการผสมยางคอมพาวด์
• วิศวกรการขึ้นรูปยาง
• นักเคมีและผู้พัฒนาสูตรยาง
• วิศวกรการผลิต
• วิศวกรคุณภาพผู้ส่งมอบ
• ผู้ตรวจประเมินภายใน
• ผู้รับผิดชอบระบบ IATF 16949
• ผู้รับผิดชอบ APQP, FMEA, Control Plan และ PPAP
• ผู้ผลิตชิ้นส่วนยางสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์
• ผู้ที่ต้องประเมินผู้รับจ้างผสมหรือขึ้นรูปยาง

ผู้เข้าอบรมจะได้เรียนรู้อะไร?

ผู้เข้าอบรมจะได้เรียนรู้เรื่องสำคัญ เช่น

• โครงสร้างแบบประเมิน CQI-30
• การกำหนดขอบเขตการประเมิน
• คุณสมบัติของผู้ประเมิน
• การวางแผนคุณภาพด้วย APQP
• การเชื่อมโยง FMEA กับแผนควบคุม
• การตรวจประเมินงานจริง
• การควบคุมสูตรและวัตถุดิบ
• การผสมยางคอมพาวด์
• การอนุมัติยางคอมพาวด์แต่ละแบตช์
• การทดสอบพฤติกรรมการวัลคาไนซ์
• การวัดความหนืดมูนนี
• การควบคุมเครื่องจักรและความสะอาด
• การอัดขึ้นรูปยาง
• การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน
• การฉีดขึ้นรูปยาง
• การควบคุมยางพรีฟอร์ม
• การควบคุมชิ้นส่วนอินเสิร์ต
• การเตรียมผิววัสดุฐาน
• การสอบกลับได้
• การจัดการผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด

โรงงานควรเตรียมหลักฐานอะไรสำหรับการประเมิน CQI-30?

หลักฐานที่ควรเตรียมขึ้นอยู่กับขอบเขตของกระบวนการ เช่น

• ข้อกำหนดเฉพาะของลูกค้า
• สูตรและข้อมูลจำเพาะของยางคอมพาวด์
• แผนผังกระบวนการ
• APQP
• PFMEA
• แผนควบคุม
• วิธีปฏิบัติงาน
• เอกสาร PPAP
• บันทึกการตรวจรับวัตถุดิบ
• บันทึกการชั่งและจ่ายสาร
• บันทึกการผสมยางคอมพาวด์
• ผลการทดสอบแต่ละแบตช์
• บันทึกสถานะผ่านหรือไม่ผ่าน
• บันทึกอายุการเก็บรักษา
• บันทึกอุณหภูมิ เวลา และแรงดัน
• บันทึกการวัลคาไนซ์
• ผลการตรวจสอบผลิตภัณฑ์
• บันทึกการสอบกลับได้
• แผนสอบเทียบ
• แผนบำรุงรักษา
• บันทึกการฝึกอบรม
• ผลการประเมิน CQI-30 ครั้งก่อน
• หลักฐานการแก้ไขสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด

รายการนี้เป็นแนวทางสรุปจากหลายส่วนของเอกสาร ต้องเลือกใช้ให้ตรงกับกระบวนการจริงของแต่ละโรงงาน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CQI-30

CQI-30 ครอบคลุมเฉพาะการขึ้นรูปยางหรือไม่?

ไม่ใช่ CQI-30 ครอบคลุมทั้งการผสมยางคอมพาวด์ การตรวจสอบและทดสอบ เครื่องจักร อาคารสถานที่ การขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ และการเตรียมผิววัสดุฐาน

โรงงานที่ซื้อยางคอมพาวด์สำเร็จรูปต้องประเมินส่วนการผสมหรือไม่?

ต้องกำหนดขอบเขตจากกระบวนการจริง หากไม่ได้ผสมยางภายใน หัวข้อที่ไม่เกี่ยวข้องอาจพิจารณาเป็นไม่ประยุกต์ใช้ แต่โรงงานยังต้องควบคุมผู้ส่งมอบ ล็อต อายุ ผลการทดสอบ และการสอบกลับได้ของยางคอมพาวด์ที่รับเข้า

CQI-30 ครอบคลุมการขึ้นรูปแบบใดบ้าง?

ครอบคลุมอย่างน้อย

• การฉีดขึ้นรูปยาง
• การขึ้นรูปแบบถ่ายโอน
• การอัดขึ้นรูปยาง

รวมถึงกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ยางเสริมวัสดุ หรือยางยึดติดกับโลหะและพลาสติก

ต้องประเมิน CQI-30 บ่อยเพียงใด?

ต้องประเมินภายในอย่างน้อยทุก 12 เดือน โดยใช้แบบประเมินฉบับล่าสุด

ยางคอมพาวด์แต่ละแบตช์ต้องได้รับการอนุมัติก่อนใช้หรือไม่?

ต้องตรวจสอบตามคุณลักษณะสำคัญ แผนควบคุม และข้อกำหนดลูกค้า พร้อมกำหนดผู้มีอำนาจตัดสินสถานะผ่านหรือไม่ผ่าน

สามารถนำยางหรือชิ้นงานกลับมาผลิตหรือแก้ไขซ้ำได้หรือไม่?

ทำได้เมื่อมีขั้นตอนเป็นเอกสาร ระบุงานที่อนุญาต วิธีดำเนินการ ผู้อนุมัติ การชี้บ่ง และหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์หลังดำเนินการยังเป็นไปตามข้อกำหนด

หลักสูตร CQI-30

CQI-30 เป็นแนวทางประเมินระบบกระบวนการผลิตยาง โดยครอบคลุมตั้งแต่การวางแผนคุณภาพ การควบคุมวัตถุดิบ การออกสูตรและการผสมยางคอมพาวด์ การตรวจสอบ การทดสอบ การขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ การวัลคาไนซ์ และการเตรียมผิววัสดุฐาน

หัวใจสำคัญของการประเมินคือการพิสูจน์ว่าองค์กรสามารถควบคุมตัวแปรที่มีผลต่อสมบัติของยางได้อย่างสม่ำเสมอ และสามารถสอบกลับจากผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปไปยังสูตร วัตถุดิบ แบตช์ เครื่องจักร ผู้ปฏิบัติงาน และผลการทดสอบได้

การประเมิน CQI-30 ที่มีประสิทธิผลจึงไม่ใช่เพียงการตอบคำถามในแบบประเมิน แต่ต้องตรวจสอบว่าเอกสาร เครื่องจักร บุคลากร และการปฏิบัติงานจริงสอดคล้องกัน

บทความที่เกี่ยวข้อง

• CQI-9: การประเมินระบบกระบวนการอบชุบด้วยความร้อน
• CQI-12: การประเมินระบบกระบวนการเคลือบผิว
• CQI-15: การประเมินระบบกระบวนการเชื่อม
• CQI-27: การประเมินระบบกระบวนการหล่อโลหะ
• CQI-17: การประเมินระบบการบัดกรี
• CQI-29: การประเมินระบบกระบวนการประสานแข็ง