ISO 45001 ข้อ 6.1.4 การวางแผนการดำเนินการ — สะพานจากทะเบียนความเสี่ยงไปสู่กระบวนการจริง

ทำไมต้องมีข้อนี้คั่นกลาง

โครงสร้างของข้อ 6.1 เดินเป็นลำดับ เริ่มจากการพิจารณาความเสี่ยงและโอกาสของระบบในภาพรวม ตามด้วยการชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (occupational health and safety) แล้วจึงพิจารณาข้อกำหนดกฎหมายและข้อกำหนดอื่น ผลลัพธ์ของสามขั้นนี้คือรายการของสิ่งที่องค์กรรู้แล้วว่ามีอยู่

ปัญหาคือการรู้ไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงลดลง สิ่งที่ลดความเสี่ยงคือการเปลี่ยนวิธีทำงาน เปลี่ยนเครื่องมือ หรือเปลี่ยนเงื่อนไขของสภาพแวดล้อม ข้อ 6.1.4 จึงถูกวางไว้เพื่อบังคับให้มีขั้นตอนของการแปลงผลการประเมินเป็นการกระทำ และเพื่อไม่ให้ทะเบียนความเสี่ยงกลายเป็นเอกสารที่มีชีวิตของตัวเองแยกจากการทำงานจริง

สองสิ่งที่ข้อกำหนดขอให้วางแผน

สิ่งแรกคือ “จะทำอะไร” ซึ่งครอบคลุมทั้งการจัดการความเสี่ยงและโอกาส การทำให้เป็นไปตามข้อกำหนดกฎหมายและข้อกำหนดอื่น และการเตรียมพร้อมและตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน ขอบเขตนี้กว้างกว่าการจัดการอันตรายอย่างเดียว เพราะรวมถึงโอกาสในการปรับปรุงด้วย

สิ่งที่สองคือ “จะทำอย่างไร” ซึ่งข้อกำหนดแยกออกเป็นสองประเด็นย่อยที่ต้องตอบทั้งคู่ ประเด็นแรกคือการบูรณาการการดำเนินการเข้าไปในกระบวนการของระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย หรือเข้าไปในกระบวนการทางธุรกิจอื่น ประเด็นที่สองคือการประเมินประสิทธิผลของการดำเนินการนั้น

“บูรณาการเข้าไปในกระบวนการ” หมายความว่าอย่างไร

คำนี้เป็นจุดที่ทำให้ข้อ 6.1.4 มีน้ำหนักมากกว่าการทำแผนปฏิบัติการทั่วไป เพราะการบูรณาการหมายถึงการทำให้การดำเนินการนั้นเกิดขึ้นเองเมื่อกระบวนการเดินตามปกติ ไม่ใช่เกิดขึ้นเพราะมีใครไปตามงาน

ตัวอย่างของความต่างนี้ชัดเจนเมื่อเทียบสองวิธี วิธีแรกคือเพิ่มบรรทัดในทะเบียนความเสี่ยงว่า “อบรมพนักงานเรื่องการทำงานบนที่สูง” แล้วติดตามด้วยการประชุมทุกเดือน วิธีที่สองคือเปลี่ยนเงื่อนไขในกระบวนการออกใบอนุญาตทำงาน ให้ระบบไม่อนุมัติใบอนุญาตทำงานบนที่สูงแก่ผู้ที่ไม่มีบันทึกการอบรมที่ยังไม่หมดอายุ วิธีที่สองคือการบูรณาการ เพราะมาตรการทำงานอยู่ในเส้นทางที่งานเดินผ่านอยู่แล้ว

เมื่อการดำเนินการถูกบูรณาการ กระบวนการที่ถูกแตะต้องจึงมักไม่ใช่กระบวนการด้านความปลอดภัยโดยตรง แต่เป็นกระบวนการจัดซื้อ กระบวนการวางแผนการผลิต กระบวนการบำรุงรักษา หรือกระบวนการบริหารผู้รับเหมา ซึ่งเป็นเหตุผลที่ข้อกำหนดเปิดช่องให้บูรณาการเข้ากับกระบวนการทางธุรกิจอื่นได้ด้วย

ลำดับชั้นของการควบคุมเข้ามาเกี่ยวตรงไหน

ข้อ 6.1.4 ไม่ได้กำหนดวิธีเลือกมาตรการไว้เอง แต่เมื่อการดำเนินการที่วางแผนเป็นการควบคุมความเสี่ยงด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย การเลือกมาตรการจะต้องเดินตามลำดับชั้นของการควบคุมที่กำหนดไว้ในข้อ 8.1.2 ผลคือแผนการดำเนินการที่มีแต่การอบรมกับอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล จะถูกตั้งคำถามว่าได้พิจารณาการขจัดอันตรายและการควบคุมทางวิศวกรรมก่อนหรือยัง

คำถามนี้ไม่ได้แปลว่าห้ามใช้มาตรการปลายทาง แต่แปลว่าองค์กรต้องแสดงเหตุผลได้ว่าทำไมมาตรการที่อยู่สูงกว่าในลำดับชั้นจึงทำไม่ได้หรือทำได้ไม่พอ เหตุผลนั้นคือส่วนหนึ่งของการวางแผนตามข้อ 6.1.4

การประเมินประสิทธิผลต่างจากการติดตามความคืบหน้า

ข้อกำหนดขอให้วางแผนไว้ด้วยว่าจะประเมินประสิทธิผลของการดำเนินการอย่างไร คำว่าประสิทธิผลหมายถึงผลที่ตั้งใจให้เกิด ไม่ใช่การที่งานเสร็จตามกำหนด ตารางด้านล่างเปรียบเทียบสองสิ่งนี้

สิ่งที่ต้องกำหนดล่วงหน้าในแถวสุดท้ายคือหัวใจของข้อนี้ เพราะถ้าไม่ได้ระบุตั้งแต่ตอนวางแผนว่าจะใช้อะไรตัดสิน การประเมินประสิทธิผลในภายหลังจะกลายเป็นความเห็นของผู้ประเมิน ไม่ใช่ข้อสรุปจากหลักฐาน

ความเชื่อมโยงกับข้อ 6.2 และข้อ 9.1

การดำเนินการบางอย่างมีขนาดใหญ่พอที่จะยกระดับเป็นวัตถุประสงค์ด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตามข้อ 6.2 บางอย่างเล็กพอที่จะจบในตัวเอง ข้อกำหนดไม่ได้บังคับว่าต้องเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ทั้งสองทางต้องมีตัวชี้วัด และตัวชี้วัดเหล่านั้นคือสิ่งที่ไหลเข้าสู่การเฝ้าระวังและการวัดตามข้อ 9.1 เมื่อวางลำดับนี้ให้ตรงกัน การรายงานผลในการทบทวนฝ่ายบริหารจะเล่าเรื่องได้ต่อเนื่องตั้งแต่อันตรายที่พบจนถึงผลที่เกิดขึ้นจริง

คำถามที่ควรตอบได้

1. การดำเนินการที่วางแผนไว้แต่ละรายการถูกฝังอยู่ในกระบวนการใด และกระบวนการนั้นเป็นของฝ่ายใด (ที่มา: ข้อ 6.1.4)
2. ถ้าเงื่อนไขการทำงานเปลี่ยน อะไรคือตัวจุดชนวนให้ทบทวนการดำเนินการชุดนี้ (ที่มา: ข้อ 6.1.4 อ่านร่วมกับข้อ 8.1.3)
3. มาตรการที่เลือกอยู่ตำแหน่งใดในลำดับชั้นของการควบคุม และเหตุผลที่ไม่ใช้มาตรการที่สูงกว่าคืออะไร (ที่มา: ข้อ 6.1.4 อ่านร่วมกับข้อ 8.1.2)
4. ตัวชี้วัดที่จะใช้ตัดสินว่าการดำเนินการได้ผลถูกกำหนดไว้ตั้งแต่ตอนวางแผนหรือไม่ (ที่มา: ข้อ 6.1.4 อ่านร่วมกับข้อ 9.1)
5. การดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับข้อกำหนดกฎหมาย ถูกแยกให้เห็นชัดจากการดำเนินการที่เป็นการปรับปรุงโดยสมัครใจหรือไม่ (ที่มา: ข้อ 6.1.4 อ่านร่วมกับข้อ 6.1.3)

อ่านต่อในเรื่องที่เกี่ยวข้อง

ต้นทางของการดำเนินการมาจาก ข้อ 6.1.2 การชี้บ่งอันตรายและการประเมินความเสี่ยง และ ข้อ 6.1.3 ข้อกำหนดกฎหมายและข้อกำหนดอื่น ส่วนการเลือกมาตรการต้องเดินตาม ลำดับชั้นของการควบคุมในข้อ 8.1.2 และเมื่อการดำเนินการถูกยกระดับเป็นวัตถุประสงค์ ให้ดู ข้อ 6.2 วัตถุประสงค์และการวางแผนเพื่อบรรลุ สำหรับมุมของการปล่อยงานออกจากกระบวนการในระบบคุณภาพ อ่านได้ที่ ISO 9001 ข้อ 8.6 การปล่อยผลิตภัณฑ์และบริการ

บทความนี้เรียบเรียงขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เรียบเรียงเพื่ออธิบายและตีความข้อกำหนด ไม่ใช่การแปลหรือทำซ้ำเนื้อหาของมาตรฐาน ตัวอย่างทั้งหมดเป็นกรณีสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย การนำไปใช้จริงให้ยึดตัวมาตรฐานฉบับจริงเป็นหลัก