ISO 22000:2018 ข้อ 8.1 การวางแผนและควบคุมการปฏิบัติงาน — ร่มที่คลุมทั้งหมวด 8

ข้อกำหนดต้องการอะไร

ข้อ 8.1 ขอสามเรื่องที่ต่อเนื่องกัน เรื่องแรกคือการวางแผน นำไปใช้ และควบคุมกระบวนการที่จำเป็นต่อการทำให้ข้อกำหนดของระบบเป็นจริง พร้อมกับการนำการปฏิบัติที่กำหนดไว้ตามข้อ 6.1 ไปใช้ เรื่องที่สองคือการทำสิ่งนั้นให้เป็นระบบด้วยการกำหนดเกณฑ์สำหรับกระบวนการ การควบคุมให้เป็นไปตามเกณฑ์ และการเก็บรักษาเอกสารสารสนเทศในระดับที่เพียงพอจะยืนยันได้ว่ากระบวนการทำงานตามที่วางไว้ เรื่องที่สามคือการจัดการการเปลี่ยนแปลง

โครงสร้างสามเรื่องนี้ตรงกับข้อ 8.1 ของมาตรฐานระบบการจัดการฉบับอื่น ซึ่งเป็นเรื่องตั้งใจ ข้อ 8.1 ถูกออกแบบให้เป็นร่มที่คลุมข้อ 8.2 ถึง 8.9 ทั้งหมด ไม่ใช่ข้อที่ยืนลำพัง

ความเข้าใจผิดที่ตามมาจากโครงสร้างนี้คือการอ่านว่าเมื่อข้อ 8.5 และ 8.6 มีเนื้อหาละเอียดอยู่แล้ว ข้อ 8.1 จึงไม่มีอะไรต้องทำเพิ่ม แต่การอ่านแบบนั้นทำให้กระบวนการที่อยู่นอกแผนควบคุมอันตรายหลุดจากการวางแผนไป

กระบวนการที่อยู่ในขอบเขตของข้อ 8.1 แต่ไม่ได้อยู่ในแผนควบคุมอันตราย

เมื่อถามว่ากระบวนการใดจำเป็นต่อระบบความปลอดภัยอาหาร คำตอบกว้างกว่าจุดควบคุมวิกฤตและมาตรการควบคุมปฏิบัติการ ตัวอย่างของกระบวนการที่อยู่ในขอบเขตแต่ไม่ปรากฏในแผนควบคุมอันตราย ได้แก่ การอนุมัติและติดตามผู้ส่งมอบ การทดสอบระบบสืบย้อนกลับ การซ้อมแผนเรียกคืนสินค้า การจัดการข้อร้องเรียนจากผู้บริโภค การสอบเทียบเครื่องมือ การจัดการสารเคมีทำความสะอาด และการควบคุมการเข้าออกพื้นที่ผลิต

กระบวนการเหล่านี้เป็นสิ่งที่โรงงานซึ่งได้รับการรับรองต้องมีอยู่แล้ว แต่คำถามของข้อ 8.1 ไม่ใช่ว่ามีหรือไม่ คำถามคือกระบวนการเหล่านี้มีเกณฑ์หรือไม่ และควบคุมให้เป็นไปตามเกณฑ์อย่างไร

ความต่างระหว่างการมีขั้นตอนกับการมีเกณฑ์เป็นเรื่องที่แยกได้ด้วยคำถามเดียว คือ ถ้าผลออกมาเป็นอย่างนี้ ถือว่าผ่านหรือไม่ผ่าน ขั้นตอนบอกว่าต้องทำอะไรตามลำดับใด ส่วนเกณฑ์บอกว่าผลลัพธ์แบบใดที่รับได้ ระบบที่มีแต่ขั้นตอนจะทำงานได้ตราบที่ทุกอย่างเป็นปกติ แต่จะไม่มีฐานในการตัดสินเมื่อผลออกมาก้ำกึ่ง

เรื่องที่สาม การควบคุมการเปลี่ยนแปลง

ส่วนท้ายของข้อ 8.1 แยกการเปลี่ยนแปลงออกเป็นสองแบบที่ต้องจัดการคนละวิธี

แบบแรกคือการเปลี่ยนแปลงที่องค์กรวางแผนไว้เอง เช่น การเปลี่ยนผู้ส่งมอบวัตถุดิบ การเพิ่มสายการผลิต การเปลี่ยนสูตร การเปลี่ยนวัสดุบรรจุภัณฑ์ หรือการปรับตารางการทำความสะอาด สิ่งที่ข้อนี้ขอคือการทบทวนก่อนลงมือ และการจัดการผลที่ตามมาจากการเปลี่ยนแปลงนั้น

แบบที่สองคือการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งองค์กรไม่ได้เลือกให้เกิด เช่น ผู้ส่งมอบเปลี่ยนแหล่งวัตถุดิบโดยไม่แจ้ง เครื่องจักรเสียจนต้องใช้เครื่องสำรองที่มีความสามารถต่างไป หรือพนักงานที่ได้รับมอบหมายงานควบคุมลาออกกะทันหัน สิ่งที่ข้อนี้ขอคือการทบทวนผลที่ตามมาและการดำเนินการเพื่อลดผลกระทบ

ความต่างของสองแบบนี้มีความหมายในทางปฏิบัติ เพราะการเปลี่ยนแปลงแบบแรกถูกจับได้ด้วยแบบฟอร์มขออนุมัติการเปลี่ยนแปลง ส่วนแบบที่สองไม่มีแบบฟอร์มใดมาดักไว้ได้ จึงต้องอาศัยช่องทางอื่น เช่น การประชุมประจำวันของฝ่ายผลิต การทบทวนรายงานการซ่อมบำรุง หรือเงื่อนไขในสัญญาที่บังคับให้ผู้ส่งมอบแจ้งการเปลี่ยนแปลง จุดนี้คือเหตุผลที่ข้อ 8.1 ผูกกับข้อ 7.1.6 ว่าด้วยการควบคุมกระบวนการ ผลิตภัณฑ์ และบริการจากภายนอกอย่างแยกไม่ออก

ตารางนี้เป็นกรอบวิเคราะห์ที่ผู้เรียบเรียงจัดทำขึ้นเพื่อประกอบคำอธิบาย ไม่ใช่การสรุปหรือแปลตัวบทของมาตรฐาน

ข้อ 8.1 เชื่อมกับข้อใดบ้าง

เส้นแรกไปที่ข้อ 6.1 การจัดการความเสี่ยงและโอกาส เพราะข้อ 8.1 เป็นจุดที่การปฏิบัติซึ่งวางแผนไว้ในข้อ 6.1 ถูกทำให้เกิดขึ้นจริง ถ้าทะเบียนความเสี่ยงกับขั้นตอนปฏิบัติงานไม่มีเส้นเชื่อมถึงกัน แปลว่าการวางแผนในหมวด 6 ยังไม่ได้เดินทางมาถึงหมวด 8

เส้นที่สองไปที่ข้อ 7.1.6 ว่าด้วยกระบวนการ ผลิตภัณฑ์ และบริการจากภายนอก ซึ่งเป็นแหล่งของการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ได้ตั้งใจที่องค์กรควบคุมได้ยากที่สุด

เส้นที่สามไปที่ข้อ 8.2 โปรแกรมพื้นฐาน และข้อ 8.5.4 แผนควบคุมอันตราย ซึ่งเป็นสองกลุ่มของมาตรการที่อยู่ภายใต้ร่มของข้อ 8.1 การอ่านข้อ 8.1 ให้ถูกจึงเป็นการอ่านว่าสองกลุ่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทั้งหมด ไม่ใช่ทั้งหมดของกระบวนการ

อ่านประกอบ: ISO 22000 ข้อ 6.1 การจัดการความเสี่ยงและโอกาส · ISO 22000 ข้อ 7.1.6 การควบคุมสิ่งที่มาจากภายนอก · ISO 22000 ข้อ 8.5.4 แผนควบคุมอันตราย

คำถามที่ควรตอบได้

1. กระบวนการที่จำเป็นต่อระบบความปลอดภัยอาหารมีทั้งหมดกี่กระบวนการ และกี่กระบวนการที่อยู่นอกแผนควบคุมอันตราย (ที่มา: ข้อ 8.1 ส่วนที่ว่าด้วยการวางแผนกระบวนการที่จำเป็น)
2. กระบวนการที่อยู่นอกแผนควบคุมอันตรายแต่ละกระบวนการ มีเกณฑ์ที่บอกว่าผลแบบใดรับได้หรือไม่ (ที่มา: ข้อ 8.1 ส่วนที่ว่าด้วยการกำหนดเกณฑ์)
3. การปฏิบัติที่กำหนดไว้ในข้อ 6.1 ปรากฏอยู่ในกระบวนการใดบ้าง และแสดงเส้นเชื่อมได้หรือไม่ (ที่มา: ข้อ 8.1 ส่วนที่ว่าด้วยการนำการปฏิบัติตามข้อ 6.1 ไปใช้)
4. การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในหกเดือนที่ผ่านมามีอะไรบ้าง และแต่ละรายการผ่านการทบทวนก่อนหรือหลังลงมือ (ที่มา: ข้อ 8.1 ส่วนที่ว่าด้วยการควบคุมการเปลี่ยนแปลงที่วางแผนไว้)
5. องค์กรรู้ได้อย่างไรว่าผู้ส่งมอบเปลี่ยนแปลงบางอย่างโดยไม่ได้แจ้ง และเคยเกิดขึ้นแล้วหรือยัง (ที่มา: ข้อ 8.1 ส่วนที่ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ได้ตั้งใจ อ่านประกอบกับข้อ 7.1.6)

บทความใหม่ในชุดเดียวกัน: ISO 45001 ข้อ 7.5 เอกสารสารสนเทศ · ISO 9001 ข้อ 8.5.2 การชี้บ่งและการสอบกลับได้

บทความนี้เรียบเรียงขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เรียบเรียงเพื่ออธิบายและตีความข้อกำหนด ไม่ใช่การแปลหรือทำซ้ำเนื้อหาของมาตรฐาน ตัวอย่างทั้งหมดเป็นกรณีสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย การนำไปใช้จริงให้ยึดตัวมาตรฐานฉบับจริงเป็นหลัก